شرکت برلیانس سرویس یدک

استپر موتور یا موتور پله‌ای (Stepper Motor) یکی از انواع موتورهای الکتریکی است که در وسایل مختلف برای تبدیل پالس‌های الکتریکی به حرکات مکانیکی گسسته استفاده می‌شود. استپر موتور می تواند یک چرخش کامل را به تعداد زیادی پله تقسیم کند و کنترل دقیقی بر موقعیت ارائه دهد. استپرموتورها معمولاً در خودروها برای اهدافی مانند کنترل موقعیت دریچه گاز و تنظیم موقعیت چراغ های جلو، صندلی‌هایی برقی و … استفاده می شوند.

منظور از استپر موتور در بین مکانیکان و فروشندگان لوازم یدکی ایرانی همان دریچه کنترل هوای دور آرام است. در این مقاله خواهیم گفت که استپر موتور چیست و چه اهمیتی دارد؟ علایم خرابی استپر موتور در خودرو چیست و نکات مهم در نگهداری استپر موتور، روش تمیزکردن استپر موتور و تعویض استپر موتور در خودرو را توضیح خواهیم داد.

استپر موتور چیست؟

استپر موتور یا دریچه کنترل هوای دور آرام (Idle Air Control Valve) یکی از قطعات برقی در موتورهای درونسوز است و وظیفه آن حفظ سرعت دور موتور (RPM) است و عملکرد روان موتور را حتی زمانی که خودرو ایستاده است، تضمین می‌کند. استپر موتور معمولا روی دریچه گاز موتور نصب می‌ود.

در هنگام کار کردن موتور بصورت درجا دریچه گاز بسته است. برای عملکرد موتور لازم است تا مقداری هوا به موتور برسد. استپر موتور ماشین با تنظیم مقدار هوای ورودی به موتور در هنگام بسته شدن دریچه گاز، سرعت دور آرام را تنظیم می‌کند تا عوامل مختلفی مانند بار موتور و تغییرات دمایی را جبران نماید.

مطابق تصویر زیر، نوک استپر موتور با عقب/جلو شدن میزان هوای ورودی به موتور را تنظیم می‌کند.

استپر موتور چطور کار می‌کند؟

موتور خودروها معمولا دور آرامی ببین ۵۰۰ تا ۱۰۰۰ RPM دارند. هدف استپر موتور کنترل دور موتور درجا در این بازه است.

برای عملکرد استپر موتور، سنسورهای الکترونیکی، محرک‌ها و واحد کنترل موتور (ECU) با هم عمل می‌کنند. هنگامی‌که موتور در دور آرام است، ECU به‌طور مداوم پارامترهای مختلفی مانند سرعت موتور، دمای مایع خنک‌کننده و موقعیت دریچه گاز (throttle body) را کنترل می‌کند. براساس این داده‌ها، ECU سیگنال‌هایی را به استپر موتور می‌فرستد و به آن دستور می‌دهد تا جریان هوا را مطابق این اطلاعات تنظیم کند.

استپر موتور معمولاً با بازکردن یا بستن یک گذرگاه بای پس عمل می‌کند که به هوا اجازه می‌دهد از بدنه دریچه گاز عبور کرده و مستقیماً وارد منیفولد ورودی شود. هنگامی‌که جریان هوای بیشتری برای حفظ سرعت دور آرام مورد نیاز است، دریچه استپر موتور بازتر می‌شود و به هوای بیشتری اجازه عبور می‌دهد. برعکس، زمانی که جریان هوای کم‌تری مورد نیاز باشد، دریچه استپر موتور به‌طور جزئی یا کامل بسته می‌شود و جریان هوا را محدود می‌کند.

این تنظیم دینامیکی جریان هوا توسط استپر موتور تضمین می‌کند که موتور، هوای لازم را برای دور آرام در شرایط کاری مختلف دریافت کند.

اطلاعات بیشتر در: تعمیر گیربکس فیدلیتی + هزینه تعمیرات و گارانتی

عمر مفید استپر موتور چقدر است؟

استپر موتور به‌گونه‌ای ساخته شده است که اگر وسیله نقلیه به‌خوبی نگهداری شود، برای تمام طول عمر خودرو دوام بیاورد. با این حال، مانند سایر اجزای یک وسیله نقلیه، این قطعه هم ممکن است به دلیل تجمع کربن، کثیفی و آشغال، فرسوده شده و یا از کار بیفتد.

به‌عبارت دیگر، این قطعه از جمله قطعاتی نیست که لازم باشد پس از پیمودن کیلومتر مشخصی تعویض گردد. اما در هر صورت، در صورت مشاهده علائم خرابی، احتمال نیاز به تعویض این قطعه وجود دارد.

مهمترین دلایل خرابی استپر موتور چیست؟

• رسوب گرفتن:به دلیل جریان هوا به داخل و خارج از استپر موتور، امکان ورود آلاینده ها به محفظه شیر وجود دارد. این ذرات یا آلاینده‌ها می‌توانند باعث مسدود شدن، گیر کردن یا آسیب به قسمت‌های داخلی استپر شوند و باعث عملکرد نامناسب استپر شوند.
• خراب شدن سیم لوله:اگر اب بندی ها فرسوده شوند و یا اگر سیم لوله (solenoid ) داخل قطعه از کار بیفتد، موتور دیگر سیگنال الکتریکی دریافت نمی‌کند، و استپر موتور عمل نمی‌کند.

علائم خرابی استپر موتور چیست؟

نقص یا خرابی استپر موتورمی تواند منجر به بروز علائم مختلفی در یک خودرو شود که در ادامه به بررسی آن‌ها می‌پردازیم:

۱- دور موتور درجای نامنظم

خرابی استپر موتور می‌تواند سبب شود که وقتی موتور درجا کار می‌کند، دور موتور نوسان داشته باشد و دور موتور بدون دلیل کم و زیاد شود. اگر وقتی می‌ایستید، ماشین گاز خورده و سپس دوباره دور موتور کم می‌شود، احتمالا مشکل از استپر موتور است.

۲- خاموش‌شدن و یا مشکل در روشن‌شدن

عملکرد نادرست استپر موتور ممکن است منجر به خاموش‌شدن خودرو شود؛ به خصوص زمانی که خودرو می‌ایستد و یا مدت طولانی درجا کار می‌کند. به‌علاوه، روشن‌کردن موتور در هنگام خرابی استپر خودرو ممکن است چالش‌برانگیز باشد و به‌ استارت‌زدن‌های متعدد نیاز داشته باشید. این علائم به دلیل تنظیم ناکافی جریان هوا توسط استپر موتور رخ می‌دهد. به‌عبارت دیگر در این شرایط، موتور مقدار هوای کافی برای حفظ دور را دریافت نمی‌کند. در روزهای سرد زمستان این مشکل بیشتر به چشم می‌آید.

۳- کاهش شتاب و یا گازخوردن بدون دلیل

استپر خراب می‌تواند باعث شود که موتور در حین شتاب‌گیری به‌ویژه هنگام انتقال از حالت دور آرام به دور سریع، ریپ بزند . در این حالت دریچه گاز با تاخیر پاسخ می‌دهد. همچنین احتمال دارد که بدون فشار پدال گاز، خودرو ناگهان شتاب بگیرد؛ زیرا موتور به دلیل خرابی استپر، هوای بیش از حد دریافت می‌کند.

۴- نوسانات در راندمان سوخت

عملکرد نادرست استپر موتور می‌تواند با برهم‌زدن نسبت مخلوط هوا به سوخت که برای احتراق بهینه مورد نیاز است، بر راندمان سوخت تأثیر منفی بگذارد. در این شرایط خودرو برای مسافت معینی که طی می‌کند، بیش از حد معمول سوخت مصرف می‌کند. این علامت اغلب با سایر علائم اختلال عملکرد استپر همراه است و منجر به‌افزایش هزینه‌های سوخت و افزایش آلودگی هوا می‌گردد.

۵- روشن شدن چراغ چک خودرو

استپر موتور خراب باعث اعلام خطا به ECU شده و منجر به روشن شدن چراغ چک خودرو می‌شود. کد خطای مربوط به خرابی استپر موتورP0505است.

برای اطلاعات بیشتر: استپر موتور چیست؟ علایم خرابی استپر و نحوه نگهداری

۶- صدای نامعمول از موتور

شنیدن صدای سوت از موتور از دیگر علایم خرابی استپر موتور است.

چگونه استپر موتور را تمیز کنیم؟

با گذشت زمان، استپر موتور کثیف می‌شود و به‌همین دلیل ممکن است دچار گرفتگی شده و در تغییر موقعیت دچار مشکل شود. در این شرایط دو انتخاب وجود دارد؛ تمیزکردن استپر خودرو و یا تعویض استپر موتور. این احتمال وجود دارد که پس از تمیز‌کردن، استپر عملکرد صحیح خود را مجددا به دست بیاورد.

برای تمیزکردن این قطعه، وقتی موتور خاموش شده و کاملا خنک است، مراحل زیر را دنبال کنید:

مرحله 1: محل قرارگیری استپر موتور را پیدا کنید.

اگر اولین‌بار است که این قطعه را تمیز می‌کنید، شناسایی موقعیت دقیق استپر موتور یک کار چالش‌برانگیز خواهد بود. این قطعه معمولا نزدیک سنسور موقعیت دریچه گاز قرار دارد؛ جایی در اطراف بدنه دریچه گاز.

برای پیداکردن استپر می‌توانید از عکس‌های این مقاله و همچنین دفترچه راهنمای خودرو استفاده کنید. در هر صورت لازم است مطمئن شوید که قطعه را به‌درستی تشخیص داده‌اید؛ در غیر این صورت ممکن است با انتخاب قطعه اشتباه، کل موتور را از بین ببرید.

مرحله 2: شلنگ ورودی هوا و جعبه فیلتر هوا را جدا کنید

در برخی از خودروها دسترسی به استپر موتور نیازمند جداکردن جعبه فیلترهوا دارد. پس از برداشتن ورودی هوا، می‌توانید به استپر برسید.

مرحله 3: بازکردن گیره‌ها و پیچ‌های استپر موتور

تمام گیره‌هایی را که استپر موتور را نگه می‌دارند در این مرحله بدنه دریچه گاز (throttle body) را پیدا می‌کنید. سیم های متصل شده به استپر موتور را جدا کنید.

مرحله 4: استپر موتور را تمیز کنید

با استفاده از برس، کثیفی روی سطح استپر را پاک کنید. هنگام تمیز‌کردن این قطعه، به مواد شوینده مخصوص مانند پاک‌کننده‌های کاربراتوری نیاز خواهید داشت. اما لازم است سر استپر را به‌سمت پایین بگیرید و سپس مواد شوینده را روی آن اسپری کنید تا مطمئن شوید که مواد شوینده تنها به قسمت فلزی (فنر و قطعات متحرک) رسیده و وارد قسمت برقی موتور نمی‌شود. بعد از استفاده از اسپری بهتر است ۱۵ دقیقه صبر کنید تا قطعه خشک شود.

همه پاک‌کننده‌های کاربراتور ممکن است برای همه وسایل نقلیه و قطعات مناسب نباشند. فقط در صورتی باید از محصولات استفاده کنید که مطمئن باشید هیچ آسیبی به خودرو نمی‌رسانند. پس از تمیزکردن، چند قطره روغن را با کمک سرنگ به‌داخل استپر بریزید و آن را تکان دهید تا به همه جای آن برسد.

سپس قطعه را در جای خود قرار داده و ببندید.

مرحله 5: با استارت‌زدن، ماشین خود را تست کنید

بهترین راه برای بررسی موتور پس از اتمام فرآیند تمیز‌کردن استپر این است که اتومبیل را روشن کرده و چند دقیقه در شرایط درجا روشن نگه دارید. در برخی از خودروها لازم است حتماً ۳ بار سوئیچ را حدود ۳۰ ثانیه باز و بسته کنید.

اگر مشکل از کثیفی استپر باشد، پس از این مراحل احتمالا وضعیت گازخوردن خودرو به‌حالت طبیعی خود بر می‌گردد؛ اما اگر مشکل برطرف نشد، ممکن است نیاز به تعویض این قطعه باشد.

اگرچه بسیاری از افراد تمیزکردن استپر موتور را بر عهده می‌گیرند، اما با توجه به قیمت بالای این قطعه و سختی مکان‌یابی و تمیز‌کردن آن، توصیه می‌شود که این اقدام را خودتان انجام ندهید و خودرو را برای تمیز‌کردن این قطعه نزد یک مکانیک ماهر ببرید.

آیا استپر موتور خودرو نیاز به روغنکاری دارد؟

برخی از تعمیرکاران اعتقاد دارند که روغنکاری استپر موتور تاثیر مثبت بر عملکرد استپر موتور دارد. اما برخلاف تصور عموم اصولا استپر موتور به دلایل زیر نیازی به روغنکاری ندارد:

• استپر موتورها بر اساس سیگنالهای الکتریکی تغییر موقعیت می‌دهند و نیازی به روغنکاری ندارند. بصورت کلی هم استپر موتور مانند سایر موتورهای الکتریکی چرخش زیادی ندارد.
• روغنکاری استپر موتور باعث جذب بیشتر آلودگی و رسوب شده و مشکلات بیشتری ایجاد می کند.

اگر قصد روغنکاری استپر موتور دارید تنها از مقدار کمی روغن برای چرب کردن قسمت متحرک استپر موتور استفاده کنید. استفاده از روغن زیاد باعث خرابی استپر موتور میشود.

تعویض استپر موتور چگونه انجام می‌شود؟

تعویض این قطعه، یک فرآیند حرفه‌ای است و به‌همین دلیل حتما لازم است به وسیله یک مکانیک ماهر انجام شود. یکی از نکات مهمی که درباره تعویض استپر باید به یاد داشته باشید این است که هنگام انتخاب قطعه نو، به سازگاری و تناسب آن با خودرو دقت کنید. اگر بتوانید استپر خود خودرو (قطعات یدکی) را بیابید، می‌توانید با خیال راحت تعویض را انجام دهید.

از دیگر نکات تعویض استپر موتور ریست کردن ecu است. تنظیم مجدد ECU (واحد کنترل موتور) پس از نصب استپر ماشین اغلب توصیه می شود. این به ECU اجازه می دهد تا استپرجدید را مجدداً کالیبره و تشخیص دهد و از عملکرد بهینه موتور و پایداری در دور آرام اطمینان حاصل کند. اگر Ecu را ریست نکنید استپر نو خراب می‌شود.

ریست کردن ecu در برخی از خودروها با جدا کردن باتری ماشین به مدت چند ساعت امکانپذیر است. اگر از ریست شدن ecu خودرویتان به این روش مطمئن نیستید بهتر است از یک مکانیک حرفه‌ای برای تعویض استپر موتور کمک بگیرید.

معایب حذف استپر موتور چیست؟

برخی از افراد ممکن است به دلایل مختلف، استپر را از خودرو حذف کنند. برای مثال آن‌ها ممکن است بر این باور باشند که حذف این قطعه ، به‌ویژه در مسابقات و کورس گذاشتن می‌تواند پاسخ دریچه گاز را بهبود بخشیده یا جریان هوا را افزایش دهد. برخی از افراد نیز ممکن است استپر را به‌عنوان راهی برای ساده‌کردن محفظه موتور یا کاهش شلوغی خارج کنند. همچنین در مواردی که این قطعه دچار اختلال می‌شود، برخی از افراد ممکن است به اشتباه تصور کنند که این مشکل توسط خود این قطعه ایجاد شده است و با حذف آن برطرف می‌شود.

اگرچه برخی از مشکلات با حذف استپر به‌شکل موقت حل می‌شود، اما برداشتن استپر از یک وسیله نقلیه می‌تواند عوارض زیر را ایجاد کند:

• عدم ثبات دور آرام: استپر وظیفه تنظیم جریان هوا در دور موتور کم را بر عهده دارد. بدون این قطعه، موتور ممکن است برای حفظ دور آرام با مشکل مواجه شود. در این شرایط دور موتور در حالت درجا افزایش و کاهش یافته و ممکن است موتور خاموش گردد.

• مشکلات عملکرد موتور: حذف استپر موتور می‌تواند بر عملکرد موتور تأثیر منفی بگذارد؛ به‌ویژه در زمانی که سرعت موتور پایین است و یا دنده‌ تعویض می‌شود. این مشکلات می‌تواند منجر به‌کاهش قدرت، کاهش راندمان سوخت و مشکلات دیگر در رانندگی شود.

• افزایش آلاینده‌ها: استپر نقش مهمی در کنترل نسبت مخلوط هوا به سوخت، بهینه‌سازی احتراق و کاهش انتشار گازهای مضر دارد. برداشتن این قطعه می‌تواند این تعادل را مختل کرده و به‌طور بالقوه منجر به‌افزایش انتشار آلاینده‌هایی مانند هیدروکربن‌ها (HC) و مونوکسید کربن (CO) شود.

• چالش‌های تشخیصی: بسیاری از وسایل نقلیه مدرن به سیستم‌های مدیریت الکترونیکی موتور متکی هستند که عملکردهای مختلف موتور، از جمله تنظیم سرعت دور آرام را کنترل می‌کنند. برداشتن استپر می‌تواند کدهای عیب‌یابی را فعال کرده و چراغ چک موتور را روشن کند. در این شرایط تشخیص و رفع مشکلات احتمالی دشوار است.

به‌طور کلی، اگرچه برداشتن استپر موتور ماشین ممکن است یک راه حل سریع برای برخی از مشکلات مربوط به دور آرام موتور به نظر برسد، اما می‌تواند مشکلات و عوارض جدیدی ایجاد کند.

سخن آخر

شیر کنترل هوای دور آرام یا همان استپر ماشین (IAC) با تنظیم سرعت دور آرام و اطمینان از عملکرد روان در شرایط مختلف رانندگی نقش حیاتی در حفظ عملکرد بهینه موتور دارد. عملکرد صحیح استپر برای جلوگیری از خاموش شدن موتور، لرزش دور آرام و افزایش یا کاهش غیرمنتظره دور موتور ضروری است. نگهداری منظم و تعویض به موقع استپر معیوب می‌تواند به طور قابل توجهی بهره‌وری و طول عمر موتور را افزایش دهد.

با پیشرفت مستمر خودروهای مدرن، درک و رسیدگی به اجزایی که به عملکرد موتور کمک می‌کنند، مانند استوپر موتور، همچنان برای اطمینان از قابلیت اطمینان خودرو و ایمنی راننده اهمیت دارد. با آگاهی و پیشگیری در مورد نگهداری خودرو، رانندگان می‌توانند اطمینان حاصل کنند که خودروهایشان به طور روان و کارآمد برای سال‌ها کار می‌کنند.

اگر مالک خودروی چینی هستید میتوانیدقطعات برقی خودورهای چینی اصلیرا با خیال راحت از اعتماد یدک خریداری کنید.

سوالات رایج درباره استپر موتورخودرو

در این قسمت از مقاله به سوالات رایج درباره استوپر موتور پاسخ می‌دهیم.

چگونه استپر موتور را تست کنیم؟

پاسخ: راه‌های زیادی وجود دارد که به شما کمک می‌کند این قطعه را تست کنید؛ مانند بررسی شرایط روشن‌کردن خودرو، آزمایش استپر با مولتی‌متر، دیاگ زدن

آسان‌ترین روشی که می‌توانید برای تست این قطعه استفاده کنید این است که ماشین خود را روشن کرده و به صدای موتور در حال کار گوش دهید. اگر قطعه سالم باشد، صدایی یکنواخت و صاف خواهد داشت.

چه زمانی باید استپر را تعویض کنیم؟

پاسخ: اگر تمیزکردن استپر مشکلات را حل نکرد یا اگر قطعه از نظر فیزیکی آسیب دیده، لازم است آن را با مراجعه به یک مکانیک حرفه‌ای تعویض نمایید.

آیا می‌توانم با استپر موتور خراب رانندگی کنم؟

امکان رانندگی با استپر معیوب وجود دارد، اما می‌تواند با ایجاد مشکلات ذکر‌شده در این مقاله، رانندگی را دشوار و غیر ایمن کند. به‌همین دلیل توصیه می‌شود که قطعه خراب به‌سرعت با انواع نو جایگزین گردد.

تعمیر استپر موتور چطور انجام میشود؟

امکان تعمیر استپر موتور وجود ندارید، تمیزکردن و روغنکاری استپر موتور از اخرین اقداماتی است که قبل از تصمیم به تعویض استپر موتور قابل انجام است.

در زمینه‌ی کارکرد صحیح خودروها، سیستم روشنایی بسیار اهمیت دارد. در حالی که ممکن است این قابلیت ماشین‌ها خیلی جدی گرفته نشود، لازم است اهمیت آن را چه در مواردی مانند ارتقای میدان دید راننده و چه در علامت دادن به بقیه خودروها به طور کامل درک کنیم. امروزه اتومبیل‌ها مهجز به انواع چراغ‌های مختلفی هستند که شاید برخی از راننده‌ها به‌طور کامل با کاربرد هر کدام آشنا نباشند. به همین دلیل باید بیشتر در مورد چراغ‌های مختلف ماشین و زمان استفاده از آن‌ها بدانیم. در این مطلب می‌خواهیم یک راهنمای مفید در مورد هر آن‌چه که شما از چراغ‌های ماشین باید بدانید، ارائه کنیم.

منظور از سیستم روشنایی ماشین چیست و چرا دانستن درباره آن‌ها مهم است؟

سیستم روشنایی هر خودرو، مجموعه‌ای از چراغ‌ها و لامپ‌هاست که به منظور ایجاد روشنایی، ارتباط با خودروهای اطراف و حفظ ایمنی سرنشینان استفاده می‌شوند. باید دقت داشت که اهمیت کارکرد صحیح سیستم روشنایی، فراتر از روشن کردن مسیر پیش روی راننده است و به طور مستقیم با امنیت سرنشینان، قوانین راهنمایی و رانندگی و نگهداری خودرو هم در ارتباط است.

1. ارتقای دید: چراغ‌های ماشین نقشی حیاتی در تامین نور کافی برای راننده در شرایط خاص مانند شب یا شرایط آب و هوایی نامساعد دارند. پس اهمیت عملکرد صحیح آن‌ها برای جلوگیری از تصادف احتمالی بسیار زیاد است.
2. ارتباط با سایرین و علامت دادن: آشنایی با چراغ‌های مختلف خودرو، برای هر راننده‌ای اهمیت دارد. با استفاده از این چراغ‌ها می‌توان پیام‌های مختلفی را به اطرافیان منتقل کرد. همچنین برخی قوانین راهنمایی و رانندگی ایجاب می‌کند به طور صحیح و اصولی از این چراغ‌ها استفاده شود.
3. نگهداری خودرو: داشتن دانش کافی درباره تجهیزات روشنایی خودرو، به راننده کمک می‌کند تا بتواند به شکلی اصولی مشکلات احتمالی را شناسایی کند تا با رفع آن‌ها، امنیت خودرو و سرنشینان را تامین کند. بازدید دوره‌ای لامپ‌های درون چراغ‌های ماشین، بررسی سیم‌کشی و فیوزهای مربوطه و تعویض به موقع قطعات فرسوده یا سوخته باعث می‌شود همواره از کارکرد صحیح سیستم روشنایی مطمئن باشیم.

برای اطلاعات بیشتر به لنت ترمز جلو در «yadakpress.com» مراجعه کنید

انواع چراغ‌های ماشین کدامند؟

چراغ‌های جلو

چراغ‌های جلو یا Headlight را می‌توان مهم‌ترین چراغ ماشین قلمداد کرد. وظیفه این چراغ‌ها، روشن کردن مسیر پیش روی خودرو است به نحوی که راننده دید کافی و مناسب را به دست آورده و ماشین‌های اطراف را از حضور خود مطلع کند. لامپ‌های به کار رفته در این چراغ‌ها به سه دسته کلی لامپ‌های هالوژن، ال‌ای‌دی و زنون تقسیم می‌شوند که هرکدام میزان روشنایی و عمر مفید مشخصی دارند. به طور کلی از چراغ‌های جلو در هنگام شب، طول و غروب خورشید که نور کم است و شرایط جوی خاص مانند باران و برف و مه استفاده می‌شود.

چراغ‌های جلو شامل دو بخش هستند. چراغ‌ جلو نور پایین و نور بالا که هرکدام در شرایط خاص خود به کار می‌روند.

چراغ‌ جلو نور پایین

چراغ‌ نور پایین یا Low Beam، یکی از چراغ‌های جلوی ماشین است که از چراغ‌های جانبی کمی پرنورترند اما به اندازه‌ی چراغ‌های نور بالا، نور ندارند. این چراغ‌ها در هنگام رانندگی کمی با زاویه به سمت پایین می‌تابند و در اکثر زمان‌ها باید از این چراغ برای روشن کردن مسیر استفاده کرد. سوییچی که برای روشن کردن این چراغ ها در نظر گرفته شده، معمولا یا در میان دکمه‌های روی داشبورد یا روی دسته‌ی چراغ قرار گرفته است.

زمانی که‌ به هر دلیلی دید راننده در جاده کم باشد، باید از این چراغ استفاده کنید. اگر خودتان بخواهید این زمان را برآورد کنید، به این موضوع توجه کنید که هرگاه دید شما در هنگام شب، یا در هوای نامساعد، کمتر از ۱۰۰ متر باشد، باید این چراغ‌های جلو را روشن کنید. چراغ نورپایین به گونه‌ای طراحی شده که باعث اختلال دید راننده‌‌ی خودروهای پیش رو نمی‌شود.

چراغ‌ جلو نور بالا

این چراغ‌ها،‌ پرنورترین چراغ‌های ماشین هستند. چراغ‌های نور بالا کمی بالاتر از چراغ‌های نورپایین ‌که در قسمت قبل توضیح دادیم، قرار دارند. این چراغ‌ها را در شرایطی مانند رانندگی در جاده‌های خلوت بیرون شهر که نور محیط بسیار کم است باید استفاده کرد. سوییچ روشن کردن این چراغ‌ها عموما نزدیک به سوییچ چراغ‌های نور پایین است و ممکن است که در بعضی ماشین‌ها جدا باشد.

این چراغ‌ها تنها در زمانی که در جاده‌های تاریک رانندگی می‌کنید کاربرد دارند. وقتی به یک ترافیک نزدیک می‌شوید، عابر پیاده یا دوچرخه‌سوار به شما نزدیک می‌شود، پشت یک خودروی دیگر هستید، ‌یا به سمت چپ متمایل می‌شوید،‌ باید این چراغ‌های پرنور خود را خاموش کنید. نور زیاد این چراغ‌ها می‌تواند باعث آزار این افراد و منجر به تصادف شود.

چراغ‌های مه‌شکن

چراغ‌های مه‌شکن در شرایط جوی مه و غبار استفاده می‌شوند زیرا مه می‌تواند باعث انعکاس نور چراغ‌های اصلی شود. این چراغ‌ها معمولا هم در قسمت جلو و هم در بخش عقب ماشین قرار دارند. بعضی از مدل‌های ماشین‌ها،‌ فقط چراغ مه‌شکن جلو یا فقط عقب را دارند. در بعضی از ماشین‌ها شما قبل از روشن‌ کردن چراغ مه‌شکن باید ابتدا چراغ اصلی جلو را روشن کنید. در بعضی دیگر برای روشن کردن مه‌شکن باید سوییچ را بچرخانید.

زمان استفاده از این چراغ‌ها بسیار واضح است. هروقت در هوای مه‌آلود یا بارانی رانندگی می‌کنید و نور چراغ‌های جلو منعکس می‌شود و باعث کاهش دید شما می‌شود، بهتر است چراغ‌های مه‌شکن را روشن کنید. همچنین می‌توانید وقتی دید شما در یک محیط تاریک کمتر از ۱۰۰ متر باشد، مه‌شکن‌ها را به منظور بهبود میدان دید خود روشن کنید. وقتی دید راننده بهتر شد باید این چراغ‌ها خاموش شوند زیرا باعث آسیب به دید دیگر رانندگان می‌شوند.

چراغ راهنما

چراغ‌های راهنما در تمامی گوشه‌های ماشین و در بعضی موارد حتی روی آینه‌های بغل قرار دارند. چراغ‌های زرد چشمک‌زن که روشن و خاموش می‌شوند را چراغ راهنما می‌گوییم. از این چراغ‌ها به منظور مطلع کردن اطرافیان از قصد راننده برای تغییر مسیر و یا گردش به یک سمت دیگر استفاده می‌شود.

اگر آزمون رانندگی داده باشید، باید بدانید چه زمانی باید از چراغ راهنما استفاده کنید. از چراغ راهنما زمانی که قصد چرخیدن به سمتی داشته باشیم استفاده می‌کنیم. سبقت گرفتن، تغییر مسیر ماشین در بزرگراه یا خیابان، ورود به پارکینگ و خارج شدن از پارک، از دیگر مواردی هستند که باید از چراغ راهنما استفاده کرد.

باید مراقب باشید که چراغ راهنما را خیلی زود یا خیلی دیر روشن نکنید.

چراغ‌های عقبو ترمز

چراغ‌های عقب عموما به رنگ قرمز هستند و در قسمت عقب ماشین قرار دارند. این چراغ‌ها همزمان با چراغ‌های جلو روشن و خاموش می‌شوند. پس اگر به‌صورت دستی یا اتوماتیک چراغ‌های جلو را روشن کنید، چراغ‌های عقب هم روشن می‌شوند.

چراغ‌های ترمز هم به رنگ قرمز هستند و در نزدیکی چراغ‌های عقب قرار دارند. این چراغ‌ها که با فشار دادن پدال ترمز روشن می‌شوند به راننده‌های پشت سر نشان می‌دهند که شما از سرعت خود کم کرده یا ترمز کرده‌اید.

این چراغ‌ها باید همیشه تمیز و سالم باشند. به منظور کم کردن خطر تصادف‌ها و حوادث، بهتر است به صورت دوره‌ای از سلامت و عملکرد صحیح آن‌ها اطمینان حاصل کنید. این چراغ‌ها به‌وسیله پلیس و در معاینه فنی خودرو چک شده و در صورت خرابی با این موارد روبه‌رو می شوید:

• یک تذکر شفاهی
• جریمه‌ی نقدی
• در صورت تکرار، توقیف خودرو
• عدم دریافت معاینه فنی

چراغ دنده عقب

این چراغ‌ها که در کاسه چراغ عقب تعبیه شده‌اند هنگامی روشن می‌شوند که دنده ماشین در حالت دنده عقب باشد. در بیشتر خودروها این چراغ به رنگ سفید است و هدف آن اطلاع دادن به افراد پشت ماشین از حرکت به سمت عقب و همچنین روشن کردن مسیر پشت سر راننده است. در بعضی ماشین‌ها چراغ دنده عقب در هر دو کاسه چراغ عقب قرار داده شده و در بعضی ماشین‌ها تنها در یک سمت قرار دارد.

بطور کلی در کشورهایی مانند ایران که راننده و فرمان در سمت چپ خودرو قرار دارد و اصطلاحا خودروها (left-hand drive) هستند، قوانین کلی برای لوازم یدکی به شرح زیر است:

• قطعات سمت راست:قطعات سمت راست همان قطعات سمت شاگرد هستند.
• قطعات سمت چپ:قطعات سمت چپ همان قطعات سمت راننده هستند.

چراغ خطر

چراغ خطر در واقع همان چراغ‌های راهنما هستند که در اطراف ماشین تعبیه شده‌اند و به طور همزمان روشن و خاموش می‌شوند. این چراغ‌ها برای نشان دادن حضور شما و یا هشدار دادن به دیگر راننده‌ها از خطر یا وجود مانع در جاده است. تمامی چراغ‌های خطر با هم روشن می‌شوند و چشمک‌زن هستند. دکمه‌ی خطر معمولا به‌شکل مثلثی روی نقطه‌ای از داشبورد قرار گرفته است.

زمانی که در یک خیابان یا جاده هستید و به هر دلیلی ماشین شما حرکت نمی‌کند،‌ برای اطلاع به دیگر راننده‌ها در مورد این موضوع از چراغ خطر استفاده می‌کنیم.

توقف یا اعلام خطر شما می‌تواند به دلایل مختلفی باشد: تصادف، خرابی ماشین یا مواجه شدن با یک مانع در مسیر.

چراغ‌های جانبی یا چراغ های پارکینگ

چراغ‌های جانبی یا چراغ پارکینگ،‌ در کاسه چراغ جلوی ماشین و در گوشه‌ی آن قرار گرفته است. این چراغ‌ها به اندازه‌ی چراغ‌های اصلی نور ندارند و راننده این چراغ را زمانی استفاده می‌کند که هوا خیلی تاریک نیست اما می‌خواهد که در ترافیک خودروها را متوجه خود کند.

سوییچ روشن کردن این چراغ معمولا در کنار چراغ‌های راهنما روی داشبورد قرار دارد.

اگر سرعت مجاز در جاده ۳۰ کیلومتر در ساعت یا کمتر باشد، شما نیازی به استفاده از این چراغ‌ها ندارید مگر اینکه:

• موقعیت مکانی شما خلوت باشد.
• در مسیر خود با یک ترافیک روبه‌رو شوید، به جدول نزدیک باشید و حداقل ۱۰ متر با یک تقاطع فاصله داشته باشید.

در صورتی‌که به هر دلیل اجتناب‌ناپذیری، در شرایط مه در جاده مجبور به پارک کردن ماشین باشید باید چراغ‌های پارکینگ را روشن کنید.

انواع لامپ‌های چراغ ماشین

تعجبی ندارد که همزمان با تغییرات و به‌روز شدن ماشین‌ها، لامپ‌های چراغ‌ها هم تغییرات زیادی داشته باشند. سازندگان عموما با توجه به تاثیرات محیط زیستی و میزان مصرف انرژی، تغییراتی در محصولات خود ایجاد می‌کنند. لامپ چراغ‌های ماشین امروزه در این مدل‌ها دیده می‌شوند:

• هالوژن
• ال‌ای‌دی
• زنون

چراغ‌های هالوژن

چراغ‌های هالوژن، پرطرفدارترین نوع چراغ‌ها هستند. این چراغ‌ها از مخلوطی از گازها،‌ عموما نیتروژن و آرگون،‌ و رشته‌هایی از جنس تانگستن (نوعی کروم) در داخل یک حباب شیشه‌ای تشکیل شده‌اند.

وقتی این رشته‌های فلزی گرم شوند، نور تولید می‌شود. این چراغ‌ها قیمت زیادی ندارند و به‌راحتی هم تعویض می‌شوند. اما در سال‌های اخیر خیلی مورد استقبال قرار نگرفته‌اند.

یک لامپ هالوژن استاندارد، ۱۳۰۰ لومن (واحد سنجش پخش نور) را تولید می‌کند که سطح مناسبی از روشنایی است اما در مقایسه با دیگر انتخاب‌ها، می‌توان گفت نور کمتری دارد. لامپ‌های هالوژن عمر کمتری نسبت به دیگر لامپ‌ها دارند. عمر متوسط این لامپ‌‌ها بین ۵ تا ۱۰ هزار ساعت است. بعد از این مدت باید آن‌ها را تعویض کرد.

گرمای غیرقابل استفاده و غیرضروری این لامپ‌ها بسیار غیرمفید است و جاده‌ها را به اندازه‌ی لازم‌ روشن نمی‌کند.

چراغ‌های ال‌ای‌دیLED

چراغ‌های ال‌ای‌دی از سیستم روشنایی دو الکترودی پیروی می‌کنند و در حال حاضر از نظر مصرف انرژی، به‌صرفه‌ترین سیستم روشنایی است. این چراغ‌ها ۲۵۰ بار سریع‌تر از چراغ‌های هالوژن روشن می‌شوند و به همین دلیل به‌عنوان یک سیستم روشنایی خوب برای چراغ‌های عقب و راهنما هستند. عمر مفید این لامپ‌ها بسیار بیشتر از لامپ‌های هالوژن و زنون است و چیزی حدود ۲۵ هزار ساعت عمر می‌کنند.

منبع نوری ماندگار این چراغ‌ها، کوچک است و می‌توان طراحی‌های مختلفی برای آن در نظر گرفت که همین موضوع، دست تولیدکنندگان را برای طراحی مدل‌های متنوع، باز گذاشته است. این چراغ‌های جهت‌دار، از لامپ‌های هالوژن در همین وات، روشن‌تر هستند.

چراغ‌های ال‌ای‌دی، هنگام عبور جریان الکتریسیته، مقدار کمی گرما تولید می‌کنند و برای جلوگیری از آسیب به کابل‌های مجاور، نیاز به یک سیستم خنک‌کننده دارند. این سیستم‌های خنک‌کننده در موتور ماشین قرار گرفته‌اند. لامپ‌های ال‌ای‌دی،‌ نسبت به لامپ‌های هالوژن، گران‌تر هستند.

چراغ‌های جلو زنونHID

HID مخفف عبارتی است که ترجمه آن می‌شود: تخلیه با شدت بالا. ساختار اصلی چراغ‌های HID،‌ لامپ‌های زنون هستند. این لامپ‌ها،‌ با گرم‌کردن گازها و بعضی فلزات، نور سفید یا آبی روشن تولید می‌کنند.

این لامپ‌ها، سه برابر روشن‌تر از لامپ‌های هالوژن با همین وات هستند. لامپ‌های HID ، نسبت به لامپ‌های هالوژن، به انرژی بیشتری برای راه‌اندازی نیاز دارند اما مصرف انرژی کمتر و ماندگاری بیشتری دارند. عمر مفید این لامپ‌ها حدود ۲۰ هزار ساعت است.

لامپ‌های زنون، نیاز به مراقبت بیشتری نسبت به دیگر لامپ‌ها دارند. باید توجه داشته باشید هر چراغی که روشن نمی‌شود باید به‌سرعت تعویض کرد. اگر یکی از این لامپ‌ها بسوزد و به موقع تعویض نشود، ‌به علت بالا رفتن میزان جریان برق روی دیگر لامپ‌ها، ممکن است آن‌ها هم بسوزند. مشکلات در فیوز، سوکت یا کلیدها می‌تواند باعث نیم‌سوز شدن یا روشن نشدن چراغ‌های زنون شوند. به همین دلیل توصیه می‌شود که این چراغ‌ها خیلی زود به زود بررسی شوند.

چراغ‌های جلو زنون یا HID، در جاده کاملا مشخص هستند اما به دلایلی استانداردهای صنعتی را ندارند. یکی از این دلایل، هزینه‌ی مورد نیاز برای تولید فلزاتی است که این لامپ‌ها نیاز دارند و دلیل دیگر، تابش خیره‌کننده‌ی این لامپ‌ها است که می‌تواند باعث آزار دیگر رانندگان شود. یکی دیگر از دلایلی که مخالفان این لامپ‌ها به آن استناد می‌کنند، مدت زمان مورد نیاز برای رسیدن به نور زیاد در چراغ‌های زنون است.

نحوه روشن کردن چراغ‌های ماشین

برای روشن کردن چراغ‌های ماشین به صورت کلی مراحل زیر را انجام دهید:

1. قرار دادن سوئیچ در حالت روشن: ابتدا باید سوئیچ ماشین را در حالت روشن یا استارت قرار دهید. بدون روشن کردن موتور هم می‌توانید چراغ‌ها را روشن کنید. برخی خودروها برای روشن کردن چراغ نیازی به باز کردن سوییج ندارند.
2. پیدا کردن کلید چراغ‌ها: اکثر ماشین‌ها یک کلید چرخشی یا دسته‌ای در سمت چپ فرمان دارند که مخصوص کنترل چراغ‌هاست.
3. روشن کردن چراغ‌های کوچک (پارک): با چرخاندن اولین مرحله کلید یا کشیدن دسته مربوطه، چراغ‌های کوچک یا پارک روشن می‌شوند. این چراغ‌ها برای مواقعی استفاده می‌شوند که به نور کم نیاز است.
4. روشن کردن چراغ‌های جلو (نور پایین): برای روشن کردن چراغ‌های اصلی ماشین، کلید را به مرحله دوم بچرخانید یا دسته را بیشتر بکشید. این نور در هنگام رانندگی در شب یا شرایط کم نور استفاده می‌شود.
5. روشن کردن چراغ‌های نور بالا: برای روشن کردن نور بالا، باید دسته کنترل چراغ‌ها را به سمت جلو فشار دهید یا از کلید مخصوص روی دسته استفاده کنید. نور بالا برای جاده‌های تاریک و بدون ترافیک مناسب است.
6. استفاده از چراغ‌های مه‌شکن: در صورت نیاز به چراغ‌های مه‌شکن، معمولاً کلید جداگانه‌ای برای آن‌ها وجود دارد که با فشردن یا چرخاندن آن، چراغ‌های مه‌شکن روشن می‌شوند. این چراغ‌ها برای دید بهتر در مه و شرایط جوی نامساعد هستند.

مطمئن شوید که هنگام رانندگی در شرایط مختلف، از چراغ‌های مناسب استفاده کنید تا امنیت شما و دیگر رانندگان تضمین شود.

همچنین بخوانید: چراغ‌های ماشین: انواع چراغ‌های ماشین و نحوه استفاده

جمع بندی

در نهایت می‌توان مجددا تاکید کرد که سیستم روشنایی خودرو را نباید تنها به دید لوازم جانبی نگاه کرد. بلکه وجود و عملکرد صحیح چراغ‌های ماشین نقشی حیاتی در مسیریابی راننده، امنیت خودرو و سرنشینان و ارتباط با دیگر راننده‌ها و عابران پیاده دارد. بنابراین آشنایی کلی با انواع چراغ‌ها و زمان و نحوه صحیح استفاده از آن‌ها برای هر راننده‌ای ضروری است. همچنین توصیه می‌شود با بررسی دوره‌ای تمام چراغ‌های خودروی خود همواره از سلامت و عملکرد درست آن‌ها مطمئن شوید. در صورتی که مالک هریک از خودروهای چینی هستید میتوانید انواعچراغ خودروهای چینینظیرچراغ جک،چراغ لیفان،چراغ ام وی امو … را از اعتماد یدک خریداری کنید.

دمای گازهای سوزان در سیلندر موتور به ۱۵۰۰ تا ۲۰۰۰ درجه سانتی‌گراد می‌رسد که بالاتر از نقطه ذوب مواد بدنه و سر سیلندر موتور است. بنابراین، اگر گرما دفع نشود، منجر به آسیب‌های جدی به قطعات داخل موتور خواهد شد. رادیاتور ماشین یکی از اجزای حیاتی در سیستم خنک‌کننده خودرو است و در کنار واتر پمپ، ترموستات و سایر قطعات سیستم خنک کننده خودرو وظیفه کنترل دمای موتور را بر عهده دارند.

در این مقاله، به‌بررسی جامع رادیاتور ماشین خواهیم پرداخت؛ از اصول ساختاری و نحوه عملکرد آن گرفته تا نکات کلیدی در زمینه نگهداری و تعمیرات. هدف ما این است که با ارائه اطلاعات دقیق و کاربردی، به خوانندگان کمک کنیم تا بهتر با این جزء اساسی خودرو آشنا شوند و بتوانند به‌درستی از آن مراقبت کنند.

رادیاتور ماشین چیست و چه اهمیتی دارد؟

رادیاتور ماشین (Radiator) یکی از اجزای اصلی سیستم خنک‌کننده خودرو است که وظیفه اصلی آن خنک کردن موتور می‌باشد. وقتی موتور کار می‌کند، حرارت زیادی تولید می‌شود و اگر به‌درستی خنک نشود، ممکن است موتور آسیب ببیند یا کارایی موتور کاهش یابد. رادیاتور با عبور مایع خنک‌کننده (که معمولاً ترکیبی از آب و ضد یخ است) از میان لوله‌های خود و استفاده از جریان هوای خارجی، گرمای موتور را جذب و دفع می‌کند.

مایع خنک‌کننده پس از گردش در موتور، گرمای جذب‌شده را به رادیاتور منتقل می‌کند، و در رادیاتور این گرما از طریق تبادل حرارت با هوا به محیط خارج منتقل می‌شود. در نهایت، مایع خنک‌شده دوباره به موتور بازمی‌گردد تا فرآیند خنک کردن را ادامه دهد.

سیستم خنک کننده خودرو و اجزای آن

سیستم خنک‌کننده موتور شامل چندین قطعه مهم است که همگی برای حفظ دمای مناسب موتور و جلوگیری از داغ شدن بیش از حد موتور طراحی شده‌اند. قطعات اصلی سیستم خنک کننده موتور خودرو عبارتند از:

1. رادیاتور: رادیاتور وظیفه خنک کردن مایع خنک‌کننده را دارد. مایع گرم از موتور وارد رادیاتور شده و پس از تبادل حرارت با هوا خنک می‌شود.
2. پروانه یا فن: فن هوای خنک را به سمت رادیاتور هدایت می‌کند تا فرآیند خنک‌سازی سریع‌تر انجام شود. این فن ممکن است به صورت مکانیکی یا برقی عمل کند.
3. پمپ آب: پمپ آب (واتر پمپ) وظیفه چرخش مایع خنک‌کننده در سراسر موتور و رادیاتور را دارد تا حرارت از موتور به رادیاتور منتقل شود.
4. ترموستات: ترموستات دمای مایع خنک‌کننده را کنترل می‌کند و در دمای معین، مسیر مایع را به سمت رادیاتور باز یا بسته می‌کند تا دمای موتور در حد بهینه بماند.
5. مایع خنک‌کننده (ضد یخ): این مایع درون سیستم خنک‌کننده جریان دارد و گرمای موتور را جذب کرده و به رادیاتور منتقل می‌کند. مایع خنک‌کننده معمولاً شامل آب و مواد ضد یخ است که از یخ زدن و جوش آوردن جلوگیری می‌کند.
6. شیلنگ‌ها: شیلنگ‌ها مایع خنک‌کننده را بین اجزای مختلف سیستم، از جمله رادیاتور و موتور، منتقل می‌کنند.
7. مخزن انبساط: این مخزن مایع خنک‌کننده اضافی را نگه می‌دارد و با تغییرات دما و حجم مایع در سیستم، تعادل فشار را حفظ می‌کند.
8. درپوش رادیاتور: درپوش رادیاتور فشار داخل سیستم را تنظیم می‌کند تا مایع خنک‌کننده به درستی گردش کند و از نشت آن جلوگیری شود.

این اجزا با همکاری هم به جلوگیری از داغ شدن بیش از حد موتور کمک می‌کنند و باعث بهبود عملکرد و افزایش عمر موتور خودرو می‌شوند. در تصویر زیر دیاگرام اجزای تشکیل دهنده سیستم خنک کننده و محل قرارگیری آن‌ها نمایش داده شده است:

دو ویژگی اصلی یک سیستم خنک‌کننده کارآمد عبارتند از:

1. سیستم خنک کننده خودرو باید قادر باشد تنها حدود ۳۰٪ از حرارت تولید شده در محفظه احتراق را حذف کند. حذف بیش از حد حرارت، بازده حرارتی موتور را کاهش می‌دهد.
2. سیستم خنک کننده باید زمانی که موتور داغ است، حرارت را با سرعت بالایی حذف کند. در زمان روشن کردن موتور، خنک‌سازی باید بسیار آهسته باشد تا قطعات کاری مختلف بتوانند در مدت زمان کوتاهی به دمای عملیاتی خود برسند.

مطالعه بیشتر:واتر پمپ چه وظایفی دارد؟ علائم خرابی واتر پمپ ماشین

«درباره ما» را در تعمیر گیربکس اتوماتیک کاوش کنید

اجزای اصلی رادیاتور ماشین

رادیاتور اتومبیل از اجزای مختلفی ساخته شده است که همگی با هم کار می‌کنند، تا بتوانند موتور را خنک نگه‌ دارند. در ادامه، شما را با اجزای رادیاتور و عملکرد هر یک آشنا می‌کنیم.

• هسته رادیاتور (Core): هسته رادیاتور بخش مرکزی است که از لوله‌های نازک و پره‌هایی فلزی تشکیل شده است. این بخش مسئول انتقال حرارت از مایع خنک‌کننده به هوای عبوری از رادیاتور است.
• مخزن ورودی و خروجی (Inlet and Outlet Tanks): این مخازن در دو انتهای رادیاتور قرار دارند و محل ورود و خروج مایع خنک‌کننده به هسته رادیاتور هستند.
• پره‌های خنک‌کننده (Cooling Fins):پره‌های فلزی نازکی که بین لوله‌های هسته رادیاتور قرار دارند و سطح تبادل حرارتی را افزایش می‌دهند تا انتقال حرارت به هوا سریع‌تر انجام شود.
• فن رادیاتور (Radiator Fan):این فن که در جلوی رادیاتور جای می‌گیرد، وظیفه افزایش جریان هوای عبوری از پره‌ها را در مواقعی که خودرو در حالت توقف یا حرکت در سرعت‌های پایین است، برعهده دارد.
• منبع انبساط رادیاتور(Expansion Tank): منبع (مخزن) انبساط رادیاتور نقش مهمی در کنترل فشار و حجم مایع خنک‌کننده ایفا می‌کند. با تغییرات دما در موتور، حجم مایع خنک‌کننده نیز تغییر می‌کند و مخزن انبساط به این تغییرات پاسخ می‌دهد. زمانی که دمای موتور بالا می‌رود و مایع خنک‌کننده منبسط می‌شود، مخزن انبساط فضای لازم را برای انبساط مایع فراهم و از افزایش فشار و آسیب به سیستم خنک‌کننده جلوگیری می‌کند. همچنین در هنگام سرد شدن، مایع خنک‌کننده به سیستم بازمی‌گردد و تعادل دمایی حفظ می‌گردد.
• درپوش رادیاتور (Radiator Cap):درپوش رادیاتور وظیفه دارد فشار داخل رادیاتور را تنظیم کند. وقتی مایع خنک‌کننده گرم می‌شود و فشار درون سیستم بالا می‌رود، درپوش رادیاتور این فشار را کنترل می‌کند تا از ترکیدن یا آسیب دیدن رادیاتور جلوگیری کند. همچنین، اگر فشار بیش از حد زیاد شود، درپوش بخشی از مایع را به سمت مخزن اضافی هدایت می‌کند.

انواع رادیاتورهای خودرو از نظر جنس مواد سازنده

رادیاتورهای خودرو به انواع سنتی و مدرن تقسیم‌بندی می‌شوند. در ادامه شما را با هرکدام از این رادیاتورها آشنا می‌کنیم.

۱- رادیاتورهای سنتی (مس-برنج)

رادیاتورهای سنتی، قدیمی‌تر هستند و معمولا از ترکیب مس و برنج ساخته می‌شوند. مس به دلیل رسانایی حرارتی بالا، انتخابی محبوب برای این نوع رادیاتورها است.

رادیاتورهای سنتی کارایی بالایی برای انتقال حرارت دارند و به‌خوبی گرمای موتور را دفع می‌کنند. همچنین تعمیر و لحیم‌کاری آن‌ها نیز ساده‌تر است. اما سنگین‌بودن این رادیاتورها یکی از نقاط ضعف آن‌ها بوده که سبب شد به تدریج با انواع مدرن جایگزین شوند. همچنین این رادیاتورها به‌مرور زمان زنگ می‌زدند و عملکرد آن‌ها کاهش می‌یافت.

۲- رادیاتورهای مدرن (آلومینیومی)

رادیاتورهای امروزی عمدتاً از آلومینیوم ساخته می‌شوند. به‌عبارت دیگر، بدنه و لوله‌های آن‌ها از آلومینیوم سبک و مقاوم است. رادیاتورهای مدرن سبک‌تر از مدل‌های مس‌-برنج هستند و عمر طولانی‌تری دارند. همچنین به دلیل وزن کمتر و ساختار محکم‌تر، به بهبود کارایی خودرو و کاهش مصرف سوخت کمک می‌کنند. با این حال، آلومینیوم در مقایسه با مس، رسانایی حرارتی کمتری دارد؛ اما به دلیل سبک‌بودن و مزایای دیگر، همچنان انتخاب محبوب‌تری است.

۳- رادیاتورهای پلاستیکی-آلومینیومی

در این نوع رادیاتورها، مخازن ورودی و خروجی از پلاستیک، و لوله‌های خنک‌کننده از آلومینیوم ساخته می‌شوند. هزینه تولید این رادیاتورها کمتر است و در بسیاری از خودروهای جدید استفاده می‌شوند. با این حال مخازن پلاستیکی ممکن است به‌مرور زمان و تحت فشار و دمای بالا، شکننده شوند و ترک بخورند.

علائم خرابی رادیاتور ماشین

رادیاتور ماشین نیز مانند سایر قطعات خودرو به‌مرور زمان و یا در اثر حوادث، آسیب می‌بینند. در ادامه مشکلات معمول رادیاتور ماشین آمده‌ است.

۱- نشتی مایع خنک‌کننده

نشتی می‌تواند در اثر ترک‌خوردگی لوله‌ها، مخازن پلاستیکی یا واشرهای فرسوده ایجاد شود. نشتی مایع خنک‌کننده باعث کاهش سطح مایع در رادیاتور می‌شود که در نتیجه منجر به افزایش دمای موتور و جوش‌آوردن خودرو می‌گردد.

۲- افزایش دمای موتور و بالا رفتن آمپر دمای آب

بالا رفتن آمپر آب و افزایش دمای خودرو یکی از علائم رایج خرابی رادیاتور است. این مشکل به دلیل عدم توانایی رادیاتور در خنک کردن مایع خنک‌کننده موتور رخ می‌دهد.

۳- تغییر رنگ مایع خنک کننده موتور

اگر مایع خنک‌کننده به مدت طولانی تعویض نشود یا از نوع نامناسب استفاده شود، می‌تواند خراب شود و تغییر رنگ دهد. مایع کهنه ممکن است به قهوه‌ای یا کدر تغییر رنگ دهد.

همچنین با گذشت زمان، رسوبات، ذرات خارجی و آلودگی‌ها ممکن است وارد سیستم خنک‌کننده شوند. این آلودگی‌ها می‌توانند رنگ مایع را تغییر داده و مایع خنک کننده کدر و گل آلود شده و کارایی سیستم خنک‌کننده را کاهش دهند. زنگ زدگی رادیاتور هم می‌تواند باعث تغییر رنگ مایع خنک کننده شود.

۴- بوی سوختگی

بوی سوختگی یکی از علائم هشداردهنده در سیستم خنک‌کننده خودرو، به ویژه رادیاتور، است که می‌تواند ناشی از چندین مشکل باشد. این بوی ممکن است به دلیل نشتی مایع خنک‌کننده،خرابی واشر سر سیلندر، گرم شدن بیش از حد موتور، خرابی پمپ آب یا تجمع گرد و غبار در رادیاتور ایجاد شود. در صورت بروز این علامت، توصیه می‌شود خودرو را سریعاً بررسی کرده و در صورت لزوم به یک مکانیک مراجعه کنید.

۵- کاهش سطح مایع خنک کننده

کاهش سطح مایع خنک‌کننده یکی دیگر از علائم خرابی رادیاتور است که باید به آن توجه کرد. این کاهش سطح می‌تواند به دلیل نشتی در رادیاتور یا لوله‌های مرتبط با آن باشد. اگر مایع خنک‌کننده به درستی در سیستم موجود نباشد، عملکرد موتور دچار اختلال می‌شود و می‌تواند باعث افزایش دما و آسیب به موتور شود. بنابراین، بررسی و نگهداری منظم سطح مایع خنک‌کننده برای جلوگیری از مشکلات جدی در عملکرد رادیاتور و موتور بسیار حیاتی است.

۶- روشن شدن چراغ دمای آب

روشن شدن چراغ دمای اب ماشین نشان می‌دهد که مایع خنک‌کننده و به تبع آن، موتور شما بیش از حد گرم شده است. در یک مکان امن توقف کنید و اجازه دهید موتور خنک شود. سیستم خنک‌کننده را از نظر نشت بررسی کنید، سپس سطح مایع خنک‌کننده، فن‌ها و درپوش رادیاتور را چک کنید.

۷- افزایش مصرف سوخت خودرو

وقتی رادیاتور به درستی کار نکند، دمای موتور بالا می‌رود و این افزایش دما باعث می‌شود که ECU (واحد کنترل موتور) برای جلوگیری از آسیب به موتور، غلظت سوخت را افزایش دهد. در نتیجه، سوخت بیشتری نسبت به نیاز واقعی موتور مصرف می‌شود، که به افزایش هزینه‌های سوخت و کاهش کارایی کلی خودرو منجر می‌شود.

نکات مهم در نگهداری رادیاتور ماشین

نگهداری مناسب از رادیاتور اتومبیل برای جلوگیری از جوش‌آوردن و افزایش عمر موتور بسیار مهم است.

۱-چک کردن سطح مایع خنک‌کننده

یکی از اولین و مهم‌ترین اقدامات برای نگهداری رادیاتور، بررسی منظم سطح مایع خنک‌کننده است. مایع خنک‌کننده وظیفه‌ی انتقال حرارت از موتور به رادیاتور را دارد و کاهش سطح آن می‌تواند باعث افزایش دمای موتور و در نهایت منجر به آسیب به قطعات شود. برای چک کردن سطح مایع، لازم است از منبع انبساط خودرو بازدید کنید و سطح مایع را با علامت‌های “حداکثر” و “حداقل” مقایسه کنید. در صورت کم بودن مایع، باید از مایع خنک‌کننده مناسب استفاده کنید و در صورت لزوم، سیستم را از نظر نشت بررسی کنید.

۲-تعویض دوره‌ای مایع خنک‌کننده

تعویض مایع خنک‌کننده در دوره‌های مشخص یکی دیگر از توصیه‌های مهم برای نگهداری رادیاتور است. مایع خنک‌کننده به مرور زمان خواص خود را از دست می‌دهد و ممکن است به علت واکنش‌های شیمیایی داخل سیستم، باعث زنگ‌زدگی یا رسوب‌گذاری در رادیاتور شود. بسته به نوع خودرو و نوع مایع خنک‌کننده، توصیه می‌شود هر دو تا سه سال یکبار این مایع تعویض شود. تعویض به‌موقع مایع خنک‌کننده می‌تواند به جلوگیری از آسیب‌های جدی به موتور و رادیاتور کمک کند.

۳-بررسی علائم زنگ‌زدگی یا رسوب در داخل رادیاتور

زنگ‌زدگی و رسوب‌گذاری در داخل رادیاتور می‌تواند مانع از جریان مناسب مایع خنک‌کننده شود و در نتیجه عملکرد سیستم خنک‌کننده را کاهش دهد. این مشکل معمولاً به دلیل کیفیت پایین مایع خنک‌کننده یا عدم تعویض دوره‌ای آن ایجاد می‌شود. علائمی مانند کاهش کارایی رادیاتور، افزایش دمای موتور، و وجود ذرات زنگ‌زدگی در مایع خنک‌کننده می‌تواند نشان‌دهنده مشکلات جدی باشد. در صورت مشاهده این علائم، باید رادیاتور باز شده و تمیز شود یا در صورت نیاز تعویض گردد.

۴-نظافت دوره‌ای رادیاتور و پره‌ها

رادیاتور و پره‌های آن نقش کلیدی در انتقال حرارت و خنک کردن مایع دارند. گرد و غبار، گل و لای، یا حتی حشرات می‌توانند بر روی پره‌های رادیاتور جمع شوند و جریان هوا را کاهش دهند. این امر باعث کاهش عملکرد خنک‌سازی رادیاتور می‌شود و ممکن است منجر به داغ شدن موتور شود. به همین دلیل، تمیز کردن منظم رادیاتور و پره‌ها با آب یا هوا بسیار توصیه می‌شود. البته باید دقت کنید که هنگام نظافت، به پره‌ها آسیب نرسانید، زیرا هرگونه خمیدگی یا شکستگی می‌تواند کارایی رادیاتور را به شدت کاهش دهد.

۵- استفاده از مایع خنک کننده مناسب

نکته دیگر، اهمیت استفاده از نوع صحیح مایع خنک‌کننده است. هر نوع مایع خنک‌کننده، ویژگی‌های خاص خود را دارد و استفاده از نوع نادرست می‌تواند به آسیب به رادیاتور و موتور منجر شود. ضدیخ‌ها معمولا یا بر پایه الکل و یا بر پایه روغن ساخته می‌شوند. برای اتومبیل‌های مدرن که رادیاتور آن‌ها آلومینیومی است، معمولا ضدیخ با پایه روغن مناسب‌تر است، زیرا ضد یخ الکلی می‌تواند سبب خوردگی سیستم شود.

۶- بررسی عملکرد فن رادیاتور

فن رادیاتور برای ایجاد جریان هوا در هنگام توقف یا حرکت آهسته خودرو ضروری است. اگر فن خراب شود یا درست کار نکند، رادیاتور نمی‌تواند به‌خوبی مایع خنک‌کننده را خنک کند و موتور بیش از حد گرم می‌شود.

۷- بررسی عملکرد درپوش رادیاتور

درپوش رادیاتور وظیفه تنظیم فشار داخلی سیستم خنک‌کننده را برعهده دارد. اگر این درپوش دچار خرابی یا فرسودگی شود، ممکن است فشار کاهش یابد و در نتیجه مایع خنک‌کننده زودتر جوش بیاورد یا از سیستم نشت کند.

۸- بررسی عملکرد ترموستات

ترموستات وظیفه دارد جریان مایع خنک‌کننده را در هنگام رسیدن به دمای مشخص کنترل کند. اگر ترموستات خراب شود و در حالت بسته بماند، مایع خنک‌کننده نمی‌تواند به رادیاتور برسد و موتور داغ می‌شود. همچنین اگر باز بماند، موتور ممکن است بیش از حد سرد شود و در دمای بهینه کار نکند.

چه زمانی رادیاتور نیاز به تعویض دارد؟

در شرایط زیر، رادیاتور ماشین نیاز به تعویض دارد.

• نشتی شدید:اگر رادیاتور دچار نشتی شدید شود، معمولاً تعمیر امکان‌پذیر نیست و نیاز به تعویض دارد. نشتی‌ها می‌توانند از لوله‌ها، مخازن یا اتصالات رادیاتور باشند.
• زنگ‌زدگی و پوسیدگی:زنگ‌زدگی زیاد باعث ضعف ساختاری رادیاتور و کاهش کارایی آن می‌شود. در صورت پوسیدگی شدید، تعویض ضروری است.
• گرفتگی شدید:اگر رادیاتور به دلیل رسوبات داخلی یا زنگ‌زدگی مسدود شده باشد و با تمیزکاری مشکل حل نشود، بهترین گزینه تعویض است.

لازم به ذکر است که اگر فن یا درپوش رادیاتور ماشین دچار مشکل شود، به‌جای تعویض کل رادیاتور، تنها نیاز به تعویض قطعه معیوب وجود دارد. فن و درپوش هم معمولا تعمیر نمی‌شوند و لازم است تعویض گردند.

در صورت نیاز بهخرید قطعات سیستم خنک کننده و سیستم تهویه خودروهای چینیورادیاتورهای ماشین چینیمی‌توانید به فروشگاه اینترنتی اعتماد یدک مراجعه کنید.

هزینه تعمیر رادیاتور ماشین در ۱۴۰۳

هزینه تعمیر یا تعویض رادیاتور برای خودروهای معروف داخلی در سال ۱۴۰۳ به شرح زیر است:

جمع بندی

رادیاتور خودرو، یکی از اجزای حیاتی برای عملکرد موتور است. این جزء برای کارکرد صحیح نیاز به رسیدگی و نگهداری دارد. همچنین مشاهده برخی از علائم نشان می‌دهد که این قطعه نیاز به تعویض یا تعمیر دارد.

سوالات متداول درباره رادیاتور ماشین

در این قسمت از مقاله، به سوالات رایج درباره رادیاتور ماشین پاسخ می‌دهیم.

سوال: هر چند وقت یک‌بار باید رادیاتور ماشین را چک کنم؟

پاسخ: هر سه ماه یک‌بار یا با هر تعویض روغن.

سوال: آیا می‌توانم از هر نوع مایع خنک‌کننده‌ای در رادیاتور ماشین استفاده کنم؟

پاسخ: خیر، لازم است نوع ماده خنک‌کننده را براساس جنس رادیاتور و با توجه به دفترچه راهنمای خودرو انتخاب کنید. برای خودروهای جدید معمولا ضد یخ با پایه روغن بهتر است.

سوال: چگونه می‌توانم از زنگ‌زدگی رادیاتور ماشین جلوگیری کنم؟

پاسخ: استفاده از مایع خنک‌کننده مناسب و تعویض منظم آن یکی از بهترین راه‌ها برای جلوگیری از زنگ‌زدگی است.

سوال: اگر خودرو شروع به داغ‌شدن کرد، چه باید بکنم؟

پاسخ: خودرو را متوقف کرده و در سایه‌ پارک کنید. موتور را روشن نگه دارید تا فن کار کند و سپس با بلندکردن درب کاپوت، وضعیت آب و ضد یخ را بررسی کنید. هرگز نباید درپوش رادیاتور را یکباره باز کنید چون می‌تواند سبب پاشش آب داغ و سوختگی شود.

سوال: تعویض رادیاتور ماشین چقدر هزینه دارد؟

پاسخ: تعویض رادیاتور در سال ۱۴۰۳ بر اساس نوع خودرو معمولاً بین ۱ تا ۳ میلیون تومان هزینه دارد.

سوال: چگونه می‌توانم عملکرد رادیاتور ماشین را بهبود ببخشم؟

پاسخ: استفاده از مایع خنک‌کننده باکیفیت و تمیز نگه‌داشتن رادیاتور می‌تواند عملکرد رادیاتور را بهبود دهد.

سوال: برای نگه‌داری از رادیاتورهای با کارایی بالا Higher performance radiator باید به چه نکاتی توجه کرد؟

پاسخ: بررسی منظم نشتی و تمیزکردن مداوم برای جلوگیری از رسوبات برای نگهداری این رادیاتورها ضروری است.

دسته موتورها یک قطعه حیاتی در انواع وسیله نقلیه موتوری هستند و وظیفه حمایت از قلب خودرو (موتور خودرو) را برعهده دارند. این قطعه حیاتی ضمن اینکه وظیفه نگهداری از موتور خودرو را برعهده دارند، نقش بسزایی در ایجاد یک سواری نرم و راحت دارد. دسته موتورها در خودروها، کشتی‌ها، هواپیما، قطار و هر وسیله ای که دارای موتور باشد کاربرد دارند. آیا میدانستید که دسته موتور توانایی تحمل وزنی ده برابر وزن موتور را دارد؟ در این مقاله، تمام جزئیات مربوط به دسته موتور خودرو را بررسی خواهیم کرد. از وظایف و اجزای دسته موتور گرفته، تا انواع دسته موتور، دلایل خرابی دسته موتور و خرابی‌های شایع و سؤالات متداول، همه موارد را در این مقاله پوشش خواهیم داد. بنابراین، اگر شما نیز دوست دارید اطلاعات خود را در مورد دسته موتور خودروتان بالا ببرید، با ما همراه باشید.

دسته موتور چیست؟

دسته موتور (به انگلیسی Engine Mount ) در وسیله‌های نقلیه، قطعه‌ای است که عموما از لاستیک و فلز ساخته شده و وظیفه مهار ارتعاشات، تکان‌ها و ضربات موتور را بر عهده دارد. به عبارت دقیق‌تر، این قطعه مسئول تحمل وزن موتور خودرو است. دسته موتور به‌عنوان نقطه تماس موتور با بدنه خودرو عمل می‌کند و اجازه می‌دهد موتور با تعادل و استحکام بیشتری، وظایف خود را انجام دهد.

می‌توان تصور کرد که مجموعه سیستم فنی خودرو، یک پازل است که همگی با هم کار می‌کنند تا خودرو را به حرکت درآورند. اما تمامی قطعات و تکه‌های این پازل برای حفظ موقعیت خود به ثبات و استحکام نیاز دارند؛ بنابراین هر قطعه باید با استفاده از قطعات دیگر یا با استفاده از بست‌های خاص به بدنه یا قطعات دیگر متصل شود. دسته موتور نیز موتور را به بدنه خودرو متصل می‌کند. دسته موتور از بخشهای فلزی و لاستیکی ساخته شده است که عموما یک قطعه فلزی به موتور متصل می‌شود و قطعه‌ای دیگر به شاسی خودرو، بین این دو قطعه یک قسمت لاستیکی قرار میگیرد که وظیفه جذب ارتعاشات و لرزشها و تبدیل انرژی جذب شده به گرما را برعهده دارد. لاستیک بدلیل ویژگی اتلاف حرارتی یک گزینه عالی برای ساخت دسته موتور است. دسته موتور به‌عنوان مهم‌ترین و اساسی‌ترین نقطه تماس یا به عبارتی مهمترین بست در قطعات خودرو محسوب می‌شود.

اهمیت دسته‌ موتور در خودرو

اگر یک وسیله شکننده را داخل یک جعبه قرار داده و آن را تکان دهید احتمالاً آسیب می‌بیند؛ حتی ممکن است به خود جعبه نیز آسیب برسد. با این حال، اگر اقلام شکننده را با استفاده از ضربه گیر و بالشتک‌ها محکم کنید تا آن‌ها را در جای خود نگه دارید، با حرکت، ضربه و تکان‌های جعبه، محتویات جعبه سالم می‌مانند. دسته‌های موتور دقیقاً به همین ترتیب کار می‌کنند.

در ادامه 5 تا از مهترین دلایل اهمیت دسته موتور را ذکر میکنیم:

1. دسته موتور لرزش و صدای اضافه موتور کاهش می‌دهد.
2. دسته موتور از آسیب‌دیدن موتور جلوگیری می‌شود.
3. دسته موتور طول عمر موتور و سنسورهای متصل به آنرا افزایش می‌دهد.
4. دسته موتور ازگیربکسو سایر قطعات حیاتی محافظت می‌کند.
5. دسته موتور با محافظت از سیستم تعلیق خودرو و شاسی از آسیب ناشی از گشتاور ایجاد شده توسط موتور در هنگام افزایش و کاهش شتاب جلوگیری می‌کند.

وظایف دسته موتورچیست؟

۴ مورد از وظایف دسته موتور به شرح زیر است:

1. تحمل وزن موتور: دسته موتور وظیفه تحمل وزن موتور را برعهده دارد.
2. جذب ارتعاشات موتور: این قطعه ارتعاشات و لرزش‌های موتور را جذب کرده و کاهش می‌دهد و در نتیجه، لرزش‌های موتور به داخل کابین منتقل نشده و سرنشینان، سواری نرمتری خواهند داشت.
3. محافظت از موتور در عبور از ناهمواری‌های جاده: این قطعه از تکان، لرزش و حرکت بیش از حد موتور به علت نیروهای وارده از جاده، حرکت روی سرعت گیرها و دست اندازها جلوگیری می‌کند.
4. جلوگیری از حرکت شدید موتور: در زمان‌های شتاب‌گیری یا ترمز گرفتن، این قطعه از حرکت شدید موتور جلوگیری می‌کند.

باید توجه داشت که موتور در اثر ضرباتی که ناشی از رها شدنکلاچیا درگیر شدن آن و خلاص‌شدن تایرها به دلیل اتصال به بقیه قسمت‌ها تولید می‌شوند، تکان‌های جانبی زیادی را تجربه می‌کند که معمولاً به شکل گشتاورهای پیچشی هستند. تنها بخشی که می‌تواند این گشتاورها را تحمل کند، شاسی خودرو است. در صورتی که موتور به شاسی بصورت مستقیم و بسیار محکم متصل شود، فشار زیادی به شاسی و موتور وارد می‌شود. بنابراین، دسته موتور با ایجاد حالتی انعطاف‌پذیر در نقطه اتصال موتور و شاسی، فشار را کاهش می‌دهد و کنترل تکان‌های جانبی موتور در زمان عبور از دست‌انداز را برعهده می‌گیرد.

انواع دسته موتور در خودروها

برای طراحی دسته موتور باید هزینه، اهداف و مواد سازنده را در نظر گرفت. دسته موتورها بطور کلی دارای ۵ نوع هستند:

۱- دسته‌های موتور لاستیکی

دسته‌های موتور لاستیکی (Solid Rubber Mount) از جنس لاستیک ساخته شده‌اند و دارای انعطاف مناسبی هستند. این انعطاف در جذب و کنترل ارتعاشات و لرزش‌ها بسیار مؤثر است. سمت لاستیکی این قطعه بین دو صفحه فلزی از جنس آهن و چدن قرار دارد. از نظر کیفیت، دسته موتورهای لاستیکی دارای دوام و عمر مفید بالایی هستند و همچنین قیمت مناسب‌تری نسبت به دسته‌موتورهای دیگر دارند. این دسته‌های ‌موتور در ابعاد و اندازه‌های مختلف تولید می‌شوند و برای متناسب‌سازی با نیازهای مختلف خودروها مناسب هستند.

۲- دسته‌های ‌موتور صلب یا فلزی

در دسته‌موتورهای صلب یا فلزی (Metal Motor Mounts) موتور به وسیله‌ پیچ‌ها و اتصالات صلب فلزی به شاسی و بدنه خودرو متصل می‌شود. این نوع دسته‌موتورها عمدتاً برای موتورهای سبک و کوچک مناسب هستند. از مزایای دسته موتور فلزی این است که انرژی بیشتری به چرخ‌ها انتقال داده می‌شود اما یکی از معایب آن‌ها این است که توانایی محدودی در کنترل و مهار لرزش‌ها و تکان‌های ناشی از موتور دارند. در دورهای بالاتر، لرزش موتور می‌تواند باعث خرابی در این نوع دسته‌موتورها شود. این دسته‌موتورها به‌عنوان یک گزینه مناسب برای موتورهای سبک در نظر گرفته می‌شوند و در مواردی که لرزش موتور خیلی کم است، مناسب هستند.

۳- دسته‌های موتور هیدرولیکی

دسته‌های موتور هیدرولیکی (Hydraulic motor mounts) دارای قطعات مختلفی هستند که از جمله آن‌ها می‌توان به دو لایه فنر، یک قسمت لاستیکی و یک قسمت مایع یا ژل سیال اشاره کرد. این ساختار باعث می‌شود که دسته‌های موتور هیدرولیکی بتوانند به خوبی ضربات و ارتعاشاتی که به آن‌ها وارد می‌شود را جذب، دفع و کنترل کنند. دو لایه فنر مورد استفاده در این قطعه، به‌طور ویژه در کاهش ارتعاشات تأثیرگذار است. دسته‌های موتور هیدرولیکی یکی از انواع پیشرفته‌تر و البته کاربردی‌تر دسته‌های موتور محسوب می‌شوند و از نظر هزینه نسبت به دیگر گزینه‌ها گران‌تر هستند؛ اما عملکرد و کارایی بهتری دارد. دسته موتورهای هیدرولیکی در موتورهای قدرتمندتر نظیر موتورهای V8 و V12 کاربرد دارند. نشتی سیال و قیمت بالا از معایب دسته موتور الکترونیکی است.

۴- دسته‌های ‌موتورهای پلی اورتان

دسته‌های ‌موتور پلی اورتان (Polyurethane (PU) Motor Mounts) از جنس پلاستیک وپلی‌ اورتانساخته شده‌اند. این نوع دسته موتور مزایای دسته موتورهای فلزی و لاستیکی را باهم دارد. یکی از مزایای بزرگ این دسته موتورهای پلی اورتان این است که نسبت به دسته موتورهای لاستیکی، عمر طولانی‌تری داشته و همچنین توانایی کنترل و مهار لرزش‌های ناشی از موتور را تا حد زیادی دارند. با استفاده از این نوع دسته‌موتور، کمترین میزان لرزش و تکان در موتور ایجاد شده و همچنین باعث می‌شود که سواریِ بهتر و نرم‌تری داشته باشیم.

دسته‌موتورهای پلی اورتان به ویژه در موتورهای بزرگ یا در سیستم‌هایی که ارتعاشات و لرزش‌ها بیشتر هستند، عملکرد ویژه‌ای دارند و از نظر کاربردی بسیار مناسب هستند. دسته موتورهای پلی اورتان تنها گزینه قابل جایگزین با دسته موتورهای لاستیکی هستند و عمزشان ۴ برابر دسته موتورهای لاستیکی است.

۵- دسته موتورهای فعال الکتریکی

دسته موتورهای فعال الکترونیکی (Electronic (Active) Motor Mounts) به گونه‌ای طراحی شده‌اند که سفتی و ویژگی‌های میراکننده را برای کاهش صدا و لرزش، بسته به میزان بار و سرعت خودرو، تغییر دهند. دسته موتورهای فعال الکتریکی به کامپیوتر خودرو (ECU) متصل هستند و با بررسی داده های وسیله نقلیه، میزان سختی برای کاهش ارتعاشات موتور را تنظیم می‌کنند. از سال ۲۰۰۵ کمپانی آئودی شروع به استفاده از این نوع دسته موتور روی خودروهای خود کرده است.

سایت منبع این مقاله: تعمیر گیربکس جک + هزینه تعمیرات و گارانتی

علایم خرابی دسته موتور چیست؟

دسته موتور خودرو از قطعاتی است که به مرور زمان دچار استهلاک میشود و پاره شدن قسمتهای لاستیکی در اثر گرما و فشار وارد شده از سمت موتور، منجر به خرابی دسته موتور میشود. خراب شدن دسته موتور باعث کاهش توانایی این قطعه در جذب ضربه، ارتعاش و سر وصدا خواهد شد. بطور کلی بروز خرابی‌ها در دسته موتور می‌تواند به علائم زیر منجر شود:

1. لرزش بیش از حد موتور: اگر موتور خودرو شدیداً لرزش داشته باشد و این لرزش بیشتر از حد معمول به نظر بیاید، ممکن است دسته‌موتور خراب شده باشد. این لرزش ممکن است به علت عدم توانایی دسته‌موتور در کنترل ارتعاشات باشد و لرزش موتور ماشین توسط سرنشینان داخل کابین خودرو بیشتر حس خواهد شد و لرزش فرمان هم بیشتر خواهد شد.
2. شنیدن صدای کوبیدن: اگر صداهای غیرعادی مثل صدای کوبیدن از موتور شنیده می‌شود، این می‌تواند به مشکل در دسته‌موتور اشاره کند. این صداها معمولاً ناشی از فشار یا نیروهای نادرست در دسته‌ موتور هستند. این صدای کوبش در هنگام گاز دادن و کاهش شتاب بیشتر شنیده میشوند.
3. شنیدن صدای غیرعادی در هنگام استارت زدن: اگر در هنگام استارت زدن صدای اضافی از سمت موتور شنیدید این یکی از نشانه های خرابی دسته موتور است. این صدا همچنین ممکن است در هنگام خاموش کردن خودرو هم شنیده شود.
4. سواری ناهموارتر: اگر سواری با خودرو ناهموار و نامنظم شده و تعادل و ثبات خودرو از بین رفته باشد، ممکن است دسته‌موتور خراب شده باشد. خرابی دسته موتور باعث انتقال بیشتر ضربه در هنگام تعویض دنده به داخل کابین می‌شود.
5. مشاهده پارگی در قطعات لاستیکی دسته موتور:قطعات فلزی دسته موتور معمولا در هنگام خرابی ظاهرشان تغییر نمی‌کند، اما قطعات لاستیکی دچار پارگی، فرسودگی و تغییر شکل میشوند. پس در صورت مشاهده تغییر شکل در قسمت لاستیکی دسته موتور، دسته موتور خراب شده است.

دلایل خرابی دسته موتور چیست؟

دسته موتورها عموما ۵ الی ۷ سال عمر دارند. عدم تعویض دسته موتور بعد از گذشت مدت زمانی معین می‌تواند منجر به خرابی این قطعه شده و سروصداهای زیادی را در کابین خودرو ایجاد کند. عوامل دیگری نیز وجود دارد که منجر به خرابی سریعتر دسته موتور می‌شوند. در ادامه ۷ دلیل اصلی خرابی دسته موتور و کاهش عمر دسته موتور را بیان خواهیم کرد:

1. عبور از دست‌اندازها با سرعت بالا: عبور از دست‌اندازها با سرعت بالا می‌تواند به دسته‌موتور آسیب برساند و عمر آن را کاهش دهد.
2. تیک ‌آف زدن: استفاده نادرست از دنده‌ها و تیک ‌آف زدن بدون توجه به وضعیت ماشین می‌تواند به فرسودگی دسته‌موتور منجر شود. تغییر دنده‌های ناگهانی و استفاده نادرست از کلاچ، افزایش فشار روی موتور باعث افزایش دمای موتور شده و این افزایش دما میتواند منجر به ذوب شدت و تغییر شکل قسمت لاستیکی دسته موتور شود.
3. دستی‌کشیدن و دور زدن با سرعت بالا: استفاده نادرست از خودرو و دستی‌کشیدن و دور زدن با سرعت بالا می‌تواند بر روی عملکرد دسته‌موتور اثر بگذارد.
4. مرغوب‌نبودن جنس دسته موتور و کیفیت پایین آن: در صورت خرید دسته موتور بی کیفیت و ارزان، این قطعه زودتر از موعد دچار خرابی می‌شود.
5. نصب اشتباه دسته موتور: نصب نادرست دسته‌ موتور یا عدم تطابق آن با ماشین می‌تواند باعث عدم عملکرد صحیح و خرابی این قطعه شود. نصب نادرست دسته موتور باعث عدم حمایت درست موتور توسط قطعه شده که این باعث افزایش لرزش خودرو و سروصدای بیشتر خواهد شد. نصب اشتباه دسته موتور میتواند باعث کاهش عمر موتور و شاسی خودرو هم شود.
6. تصادف و ضربه شدید به خودرو: اگر درگیر تصادف شده‌اید، همیشه باید آسیب‌های داخلی مانند خرابی دسته‌موتور را بررسی کنید. به‌طور مشابه، قبل از خرید خودروی جدید، بررسی‌های لازم را انجام داده و مطمئن شوید که تمامی قطعات به موقع تعویض شده‌ باشند و فرسودگی در کار نیست. انجام این اقدامات احتیاطی به ایمن نگه داشتن خودروی شما کمک می‌کند.
7. نشت‌کردن روغن، گریس، مواد خنک کننده و سایر سیالات روی دسته‌های موتور: اگر متوجه هرگونه نشتی در موتور خود شدید، باید خودروی خود را برای تعمیر نشتی و هرگونه آسیب دیگری که به آن وارد شده است، بدون توجه به نوع ماده، به یک تعمیرگاه معتبر ببرید. به‌عنوان مثال، روغن موتور می‌تواند باعث خرابی دسته موتور شود.

باید توجه داشت که خرابی یکی از دسته موتورها میتواند منجر به فشار بیشتر روی سایر دسته موتورها شود و عمر آنها را کاهش دهد. بنابراین، نگهداری و استفاده صحیح از این قطعه، همچنین تعویض منظم و به موقع آن، می‌تواند عمر مفید این قطعه مهم را افزایش دهد و از خرابی‌های زودرس جلوگیری کند.

چرا تعویض به موقع دسته موتور بسیار مهم است؟

تعویض به موقع دسته‌موتور بسیار مهم است، اهمیت تعویض به موقع دسته موتورهای خودرو به علل زیر است:

1. کنترل ارتعاشات و لرزش‌های خودرو: دسته‌موتور نقش مهمی در کنترل ارتعاشات و تکان‌های ناشی از عملکرد موتور دارد. اگر دسته‌موتور فرسوده یا خراب شود، این ارتعاشات به سایر بخش‌های خودرو منتقل شده و ممکن است به خودرو آسیب وارد شود.
2. حفاظت از موتور و گیربکس: دسته‌موتور به‌عنوان یک عنصر مهم در انتقال نیروها و وزن موتور به بدنه خودرو عمل می‌کند. اگر دسته موتور کارایی خود را از دست بدهد، موتور و گیربکس ممکن است تحت فشار قرار گیرند و دچار فرسودگی و آسیب‌دیدگی شوند.
3. سلامت و ایمنی خودرو: تعویض دسته موتور به حفظ سلامت و عملکرد مناسب خودرو کمک می‌کند. اگر این قطعه به موقع تعویض نشود، ممکن است مشکلات جدی‌تری را به دنبال داشته باشد که تعمیر آن‌ها هزینه بیشتری دارد.
4. بهبود رانندگی و کنترل پذیری خودرو: دسته‌موتور منجر به بهبود کنترل و تعادل در رانندگی می‌شود. با تعویض به موقع دسته‌موتور و بهره‌مندی از قطعه‌ای باکیفیت، رانندگی در جاده‌ها راحت‌تر و ایمن‌تر خواهد بود.
5. صرفه‌جویی در هزینه‌ها: تعویض به موقع دسته‌موتور می‌تواند از صرف هزینه‌های بیشتر در آینده جلوگیری کند. اگر این قطعه به موقع تعویض نشود، ممکن است نیاز به تعمیرات بیشتر و گران‌تری داشته باشد.

پرسش‌های متداول

۱. هر خودرو چند دسته موتور دارد؟

اغلب خودروها دارای ۲ الی ۳ دسته موتور هستند. تعداد دسته موتورها در خودروها بستگی به سازنده و مدل خودرو دارد. فاکتورهای زیادی در تصمیم گیری سازنده خودرو برای تعیین تعداد دسته موتورها وجود دارد. از مهمترین متغیرها در تعیین تعداد دسته موتور در خودرو نسبت وزن موتور به سیستم انتقال قدرت، جهت موتور نسبت به گیربکس و نوع دسته موتور دارد. به‌عنوان مثال، پراید ۳ دسته موتور و پژو ۴ دسته موتور دارد.

۲. عواقب عوض نکردن دسته موتور چیست؟

عدم تعویض به موقع دسته‌موتور می‌تواند به عواقب جدی در عملکرد خودرو منجر شود. این عواقب می‌توانند شامل افزایش ارتعاشات و لرزش‌ها، کاهش ثبات و کنترل خودرو، خرابی قطعات موتوری و حتی خرابی موتور باشند. همچنین، عدم تعویض دسته موتور می‌تواند باعث خرابی‌های ناگهانی در جاده و در راه ماندن شود.

۳. محل قرارگیری دسته موتور در خودرو عموما کجاست؟

دسته موتور معمولاً در نزدیکی موتور خودرو و به شاسی متصل می‌شود. محل دقیق قرارگیری آن ممکن است در بخش جلویی یا پشتی موتور باشد؛ اما عموماً در نزدیکی محور چرخ‌های جلویی قرار دارد.

۴. طول عمر دسته‌های موتور چقدر است؟

همچنین بخوانید: دسته موتور چیست؟ اهمیت،علایم خرابی و نحوه نگهداری

معمولاً دسته‌های موتور بسته به کاربرد باید بین ۵ تا ۷ سال طول عمر داشته باشند. با این حال، توصیه می‌کنیم هنگام سرویس‌ خودرو، دسته موتورها را به‌طور منظم بررسی کنید. عوامل زیادی نظیر نحوه رانندگی و وضعیت جاده در عمر دسته موتور تاثیرگذار هستند.

۵. آیا می‌توان با دسته موتور خراب و فرسوده به رانندگی ادامه داد؟

رانندگی برای مسافتی طولانی با دسته‌موتور خراب و فرسوده درست نیست. اگرچه خرابی دسته‌موتور ممکن است فاجعه‌ای بزرگ در پی نداشته باشد، اما ادامه رانندگی با یک دسته‌موتور فرسوده، احتمال خرابی قطعه‌های دیگر خودرو نظیر شاسی و گیربکس را افزایش می‌دهد. در صورتی که بیشتر از یکی از دسته‌های موتور به‌طور هم‌زمان از کار بیفتند، افزایش تنش روی پیشرانه خودرو قابل توجه خواهد بود. در هر صورت، یک دسته‌موتور خراب باید در اسرع وقت شناسایی و جایگزین شود. انجام این کار احتمال خرابی موتور و سایر قطعات را کاهش می‌دهد.

۶- آیا همه دسته موتورها باید همزمان تعویض شوند؟

الزامی به تعویض همزمان دسته موتورها نیست، اما اگر یکی از دسته موتورها خراب شد و قصد تعویض آنرا داشتید بایستی توجه بیشتری به بقیه دسته موتورها داشته باشید. خرابی یک دسته موتور ممکن است باعث افزایش وزن روی سایر دسته موتورها شود و به آنها هم آسیب بزند. پس اگر یک دسته موتور آسیب دید، بهتر است پس از تعویض آن، از سلامت سایر دسته موتورها اطمینان حاصل کرد.

جمع بندی

در این مقاله، به مفهوم و اهمیت دسته‌موتور در خودروها پرداختیم. دسته موتور به‌عنوان یک قطعه کلیدی در سیستم‌های خودرویی عمل می‌کند و وظایف مهمی از جمله تحمل وزن موتور، جذب ارتعاشات و تکان‌ها، پیشگیری از حرکت بیش از حد موتور، کنترل تکان‌های جانبی و ایجاد توازن در سیستم را برعهده دارد.

همچنین در این مقاله به انواع مختلف دسته موتورها مانند دسته‌موتورهای لاستیکی، هیدرولیکی، فلزی، الکتریکی و پلی اورتان پرداختیم و ویژگی‌ها، مزایا و معایب هرکدام را توضیح دادیم. علاوه بر این، نشانه‌های خرابی دسته‌موتور را نیز مورد بررسی قرار دادیم تا شما بتوانید به سادگی مشکلات دسته‌موتور خودرو را تشخیص دهید و در صورت لزوم بهخرید دسته موتورو تعویض آن اقدام کنید. در انتها، به دلایلی که می‌تواند منجر به خرابی این قطعه شود، اشاره کردیم و اهمیت تعویض به موقع این قطعه را یادآور شدیم تا عمر و عملکرد دسته‌موتور خودروی شما به حداکثر برسد. اعتماد یدک یکی از بهترین واردکنندگان قطعات یدکی خودروهای چینی در بازار ایران است. در صورت نیاز به خرید دسته موتور برای خودروی چینی خود می‌توانید به فروشگاه لوازم یدکی اعتماد یدک مراجعه کنید. از اینکه تا انتهای مقاله با ما همراه بودید، از شما متشکریم. امیدواریم این مقاله برایتان مفید بوده باشد و بتوانید با مطالعه مطالب ارائه‌شده، از خرابی سایر قطعات خودرو پیشگیری کنید.

خودروسازی محل برخورد هنر و صنعت است. هر خودرو بطور متوسط از 30000 قطعه تشکیل شده است. در دنیای مدرن خودرو یکی از چیزهاییست که بطور روزانه با آن‌ سر و کار داریم و جا‌به‌جایی را برای ما آسانتر می‌کنند. مطالعه و دانش بیشتر در مورد لوازم یدکی ماشین ممکن است به درد خیلی‌ها بخورد. اگر یک مکانیک، علاقمند به خودروها و و یا راننده هستید این راهنما برای شما نوشته شده است. لوازم یدکی ماشین و قطعات خودرو دارای بازار بزرگ و پویایی است. به همین دلیل در این مقاله به بررسی و راهنمایی شما برای انتخاب و خرید لوازم یدکی ماشین می‌پردازیم. این راهنما شامل مواردی نظیر انواع قطعات و لوازم یدکی، دسته بندی لوازم یدکی، نکاتی که باید در هنگام خرید لوازم یدکی خودرو در نظر گرفته شوند و بهترین روش‌های انتخاب لوازم یدکی اصل برای خودروی شما است. برای کسب اطلاعات بیشتر درباره لوازم یدکی ماشین تا انتهای این مطلب ما را همراهی کنید.

لوازم یدکی ماشین چیست؟

قطعات خودرو، اجزای تشکیل دهنده یک خودرو هستند و هریک وظایف مختلفی را برعهده دارند. این قطعات با اهداف مشخص طراحی و تولید شده‌اند و در کنارهم باعث عملکرد صحیح خودرو، ایمنی و سایر امکانات دیگر می‌شوند.

لوازم یدکی ماشین، در نقطه مقابل، به قطعات تعویضی گفته می‌شود که درصورتیکه قطعات اصلی خودرو بدرستی عمل نمی‌کنند، مستهلک شده‌اند و یا نیاز به تعویض دارند از این قطعات استفاده می‌شود. بطور کلی دسته بندی قطعات خودرو به شرح زیر است:

• قطعات موتوری: قطعات موتور خودرو شامل بلوک موتور، سیلندر، سر سیلندر، واشر سرسیلندر، پیستون‌ها، میل لنگ و میل بادامک هستند. موتور مانند قلب خودرو است و با تبدیل سوخت به انرژی مکانیکی نیروی محرکه برای حرکت خودرو را تامین می‌کند.
• سیستم انتقال قدرت:سیستم انتقال قدرت خودرو شامل گیربکس،کلاچو مبدل گشتاور می‌باشد. از دیگر قطعات این دسته، دیفرانسیل واکسل‌هاهستند. سیستم انتقال قدرت همانگونه که از نامش پیداست وظیفه انتقال نیروی تولید شده در موتور به چرخ‌ها را بر عهده دارد.
• قطعات سیستم تعلیقو جلوبندی: سیستم تعلیق خودرو شامل قطعاتی نظیرکمک فنرها، توپی سر کمک فنر، طبق، میل تعادل، سگدست و… را شامل می‌شود. سیستم تعلیق خودرو سواری نرم، پایداری و فرمان پذیری خودرو را تضمین می‌کند.
• سیستم ترمز: قطعات سیستم ترمز خودرو شامل لنت ترمز، کالیپر ترمز، روتورها و دیسک ترمز را شامل می‌شود. اسیستم ترمز وظیفع کاهش سرعت و توقف خودرو را برعهده دارد.
• قطعات برقی خودرو:قطعات برقی خودرو شامل باتری، دینام، موتور استارت، وایرها، سنسورها و استپر موتور و سایر سیستمهای کنترلی خودرو هستند.
• سیستم خنک کننده و گرمایش خودرو:قطعاتی نظیررادیاتور، واتر پمپ و فن‌ها وظیفه تنظیم دمای موتور را برعهده دارند.

لوازم یدکی ماشین، قطعات و تجهیزاتی هستند که برای تعمیر و نگهداری خودروها استفاده می‌شوند. این لوازم شامل انواع قطعات مکانیکی، الکتریکی و الکترونیکی می‌شود که به دلیل خرابی، پایان یافتن عمر مفید یا حوادثی نظیر تصادف و …، نیاز به تعویض یا تعمیر دارند.

مهم‌ترین و پراستفاده‌ترین لوازم یدکی ماشین شامل موارد زیر هستند:

برای اطلاعات بیشتر: لوازم یدکی ماشین: راهنمای جامع قطعات خودرو 2024

• روغن موتور؛ وظیفه خنک سازی خودرو و روان‌کاری قطعات مکانیکی داخل موتور را برعهده دارد. در صورت کم بودن روغن در موتور یا استفاده از روغن موتور نامرغوب، احتمال سوختن موتور و تحمیل هزینه سنگین بر مالک خودرو وجود دارد. بنابراین بر روی مقدار و کیفیت روغن موتور خودروی خود حساس باشید.
• فیلترها؛ اعم از فیلتر روغن،فیلتر بنزین، فیلتر کابین و فیلتر کولر خودرو، وظیفه گرفتن آلایندگی‌های سیالات (روغن موتور و بنزین ورودی به داخل موتور) و هوای ورودی به داخل خودرو را برعهده دارند.
• تسمه‌ها؛ اعم از تسمه تایمینگ، تسمه کولر، واترپمپ و تسمه دینام که وظایف مختلفی را در خودرو برعهده دارند و در برخی خودروها، این تسمه‌ها در هم ادغام شده و به صورت همزمان هرزگردهای مرتبط را می‌چرخانند.
• باتری ماشین؛ وظیفه تأمین برق موردیناز برای کارکردهای مختلف خودرو مانند چراغ‌ها، عملیات برقی مانند بالابر شیشه‌ها و سیستم صوتی را برعهده دارد و خود، نیرو موردنیاز برای شارژ شدنش را از دینان خودرو تأمین می‌کند.
• ترمزها و لنت‌ها؛ نقش اصلی را در کنترل و کاهش سرعت خودرو ایفا می‌کنند و تأثیر مستقیمی بر ایمنی خودرو و سرنشینان دارند. لنت‌ها جزو قطعات مصرفی محسوب می‌شوند و رأس کیلومتر مشخص (متناسب با سیستم ترمز خودرو، نحوه رانندگی راننده و کیفیت لنت‌ها) باید تعویض شوند تا ترمزگیری خودرو با مشکل روبرو نشود.
• لاستیک‌ها؛ لاستیک‌ها نقش مهمی در سیستم تعلیق و کیفیت سواری خودرو دارند. لاستیک‌ها جزو لوازم یدکی ماشین محسوب می‌شوند و عمر مفید مشخص و محدودی دارند. در صورتی که عاج‌های لاستیک یا تاریخ انقضای آن به اتمام برسد، باید نسبت به تعویض لاستیک اقدام کنید. رانندگی با لاستیک ضعیف و لاستیکی که تاریخ انقضای آن به اتمام رسیده است، می‌تواند خطرناک بوده و امنیت سرنشینان و خودرو را به مخاطره بیندازد.
• سیستم‌های تعلیق و جلوبندی؛ شامل قطعات مکانیکی و الکترومکانیکی کوچک و بزرگ که نقش مؤثری در کیفیت رانندگی و عملکرد بهینه موتور، گیربکس و سایر قطعات خودرو دارند.
• سیستم‌های الکترونیکی؛ شامل سنسور اکسیژن،سنسور دریچه گاز، و قطعات برقی که کارکرد الکترونیکی دارند. داده‌ها را از قسمت‌های مختلف خودرو جمع‌آوری کرده و به کامپیوتر ماشین انتقال می‌دهند. این اطلاعات در تنظیم شرایط موتور و گیربکس نقش داشته و اطلاعاتی را از طریق صفحه آمپر، به راننده انتقال می‌دهند.
• قطعات بدنه؛ شامل چراغ‌ها، سپرها، گلگیرها، شیشه‌ها، زه و قطعات بدنه خودرو مانند درب‌ها، صندوق و کاپوت که اغلب در صورت تصادف و برخوردهای فیزیکی دچار مشگل شده و به تعویض نیاز پیدا می‌کنند.

متن جایگزین: کیفیت لوازم یدکی ماشین

دسته‌بندی لوازم یدکی ماشین

لوازم یدکی ماشین دسته‌بندی‌های مختلفی دارد، چرا که خودروها دارای بیش از ۲ هزار قطعه هستند. قطعاتی که در کنار هم یک سیستم یکپارچه را به وجود می‌آوند و خرابی یک قطعه می‌تواند بر روی قطعه‌های دیگر تأثیر گذاشته یا کارکرد کل سیستم را دچار اختلال کند. لوازم یدکی ماشین را در حالت کلی می‌توان در موارد مستقل زیر، دسته‌بندی کرد:

۱. لوازم یدکی موتور و سیستم انتقال قدرت

در این بخش، به بررسی لوازم یدکی مرتبط با موتور و سیستم انتقال قدرت خودرو یا همان گیربکس می‌پردازیم.گیربکس یا جعبه دنده، انرژی حاصل از محفظه احتراق موتور را به چرخ‌ها منتقل کرده و منجر به حرکت خودرو می‌شود. زمانی که شما دنده را درگیر می‌کنید، قدرت تولیدشده در محفظه احتراق به محورها منتقل شده و خودرو حرکت می‌کند.

لوازم موتوری و سیستم انتقال قدرت خودرو شامل قطعات زیر است:

• فیلتر روغن (oil filter)
• تسمه تایمینگ و دینام (Timing Chain)
• اویل پمپ (Oil Pump)
• واترپمپ (WaterPump)
• بلوک سیلندر (Cylinder Block)
• سیلندر (cylinder)واتر
• سرسیلندر (Cylinder Head)
• واشر سر سیلندر (Head gasket)
• بوش سیلندر (Cylinder Liner or Sleeve)
• پیستون (Piston)
• رینگ پیستون (Piston Ring)
• میل لنگ (Crankshaft)
• کارتر (Crankcase)
• سوپاپ
• میل سوپاپ یا میل بادامک
• شمع (Spark Plug)
• تسمه تایم (Timing Belt)
• فلایویل (Flywheel)
• شاتون (Connecting Rod)
• فنر سوپاپ
• پمپ روغن (Oil Pump)
• توربو شارژ (Turbo Charge)
• سوپر شارژ (Super Charge)
• موتور استارت
• سوپاپ پی سی وی
• کلاچ و متعلقات
• چرخ‌دنده‌ها، شفت‌ها و بلبرینگ داخل گیربکس
• میل گاردان
• دیفرانسیل
• مجموعه پلوس شامل سرپلوس، مشعلی و سه شاخه پلوس، میله پلوس و گردگیرها

۲.لوازم یدکی سیستم تعلیق و ترمز

وظیفه سیستم تعلیق مهار کردن لرزش‌های خودرو ناشی از ارتعاشات و موج‌های جاده و عبور خودرو از روی سرعت‌گیر و دست‌انداز است. سیستم تعلیق هرچه کارآمدتر باشد، شما در رانندگی کمتر دچار خستگی شده و کمتر متوجه دست‌اندازها و خرابی‌های جاده می‌شوید.

سیستم ترمز نیز وظیفه کاهش سرعت و ایست کامل خودرو را برعهده داشته و یکی از سیستم‌های ایمنی خودرو محسوب می‌شود که باید بیشترین توجه را نسبت به قطعات آن داشت. لوازم یدکی ماشین مرتبط با سیستم ترمز خود را حتی زودتر از موعد مقرر نیز می‌توان تعویض کرد.

لوازم یدکی ماشین مرتبط با سیستم تعلیق و سیستم ترمز، شامل موارد زیر است:

• پدال ترمز
• بوستر ترمز
• سیلندر اصلی ترمز و پیستون درون
• میله فشاری پشت پیستون
• مخزن
• لوله‌ها و شلنگ‌های رابط
• سیلندر چرخ
• لنت ترمز و دیسک
• تشتکی‌های عقب و جلو
• فنر برگردان پیستون
• سوپاپ کنترل فشار
• مجاری روی سیلندر
• پیچ هواگیری سیلندر
• چرخ‌ها و کاسه چرخ
• کالیپر‌ها و پیستون‌ها
• مهره‌ها و بوش‌ها
• تعلیق‌ها و لیوان‌ها
• رینگ و لاستیک
• فنرها
• دمپر یا کمک فنر
• میل تعادل یا میل موجگیر (Sway Bar) یا (anti-roll bar)
• میل رابط
• سیبک (ball Joint)
• بوش
• طبق (Control Arm)
• توپی سر کمک فنر (Strut mount)

۳.لوازم یدکی سیستم برقی

قطعات سیستم برقی خودرو به‌طور مستقیم با ایجاد برق و جریان سروکار داشته و نیروی محرکه خودرو و لوازم برقی مانند چراغ‌ها و شمع‌ها (برای تولید جرقه) را تولید می‌کنند. این سیستم دارای قطعات زیر است:

• چراغ
• باتری
• دینام
• سیم‌ها و کانکتورها
• لامپ‌ها و لنزها
• سوییچ‌ها و دکمه‌ها
• کوئل
• دلکو
• شمع
• مدارهای الکتریکی
• فیوزها
• کنترل‌کننده‌ها
• سوکت‌ها
• استپر موتور (IAC Valve)

۴.لوازم یدکی سیستم تهویه

سیستم تهویه خودرو وظیفه چرخش بهینه هوا در خودرو، ایجاد تهویه مطبوع، سیستم گرمایش و سرمایش و فیلتر کردن ذرات هوا را برعهده دارد. لوازم یدکی ماشین در بخش سیستم تهویه شامل موارد زیر است:

• کمپرسورها و کویل‌ها
• مشعل‌ها و سوئیچ‌ها (مانند سوئیچ A/C)
• کلیدها (مانند مانوستات) و فن‌ها
• سنسورها و ماژول‌ها
• لوله‌ها و اتصالات
• فن الکتریکی کولر
• اوپراتور، رسیوردرایر و کندانسور کولر خودرو
• شیر انبساط کولر

۵.لوازم یدکی بدنه و ظاهر خودرو

لوازم یدکی بدنه و ظاهر خودرو شامل قطعات فلزی و پلاستیکی است که بدنه و ظاهر بیرونی خودرو ما را دربر می‌گیرند. این دسته شامل موارد زیر است:

• پنل‌ها و کاپوت
• شیشه‌ها و آینه‌ها
• رنگ‌ها و رنگ‌آمیزی
• بندها و درب‌ها
• اتصالات و پیچ‌ها
• سپرها
• زه و دستگیره درب
• چراغ‌ها و آینه بغل

۶.لوازم یدکی داخلی خودرو

این دسته شامل موارد زیر است:

• صندلی‌ها و روکش صندلی
• فرمان و کنسول‌ها
• داشبورد و پنل‌ها
• سیستم‌های صوتی و مولتی‌مدیا
• مهره‌ها و دسته‌ها
• قاب دور ضبط
• گردگیر و سردنده و دسته‌دنده
• دسته راهنما و بوق
• جک صندوق

۷.لوازم یدکی سیستم ایمنی

سیستم ایمنی خودرو به‌منظور تضمین ایمنی خودرو در برابر سرقت و اطمینان از سلامت سرنشینان در هنگام حوادث به‌کار گرفته می‌شود. این دسته شامل موارد زیر است:

• کیسه‌های هوا
• کمربندها و حلقه‌ها
• سیستم‌های ضد سرقت مانند دزدگیرها
• دزدگیرها و اتوماتیک‌ها
• سنسورهای ایمنی

۸. لوازم یدکی جعبه فرمان

جعبه فرمان وظیفه هدایت و کنترل خودرو را برعهده گرفته و با انتقال گشتاور دست راننده به چرخ‌ها، مسیر حرکت خودرو را مشخص می‌کند. جعبه فرمان این کار را به کمک مفصل‌ها، سیبک‌ها و قطعات زیر انجام می‌دهد:

• بست اتصال
• پوسته
• بازوی فرمان
• پیچ و مهره‌های تنظیم لقی
• کمک فرمان
• سگ دست (steering knuckle)
• گردگیر
• پینیون و یاتاقان پینیون
• دنده شانه‌ای

۹. لوازم یدکی سیستم انتقال سوخت

• باک
• کنیستر بنزین(charcoal canister)
• پمپ بنزین
• انژکتورها
• فیلتر بنزین

انواع لوازم یدکی ماشین

در حالت کلی انواع لوازم یدکی ماشین را می‌توان در موارد زیر دسته‌بندی کرد:

لوازم یدکی مصرفی

لوازم مصرفی از جمله روغن موتور، فیلترها، تسمه‌ها و سیم‌های اتصال، باتری، لنت‌ها و … است. این لوازم به‌صورت دوره‌ای تغییر می‌کنند و باید به‌طور منظم چک شوند و در صورت نیاز، جایگزین شوند.

لوازم یدکی تعمیری

این نوع لوازم شامل قطعاتی است که پس از مدتی به دلیل فرسودگی یا خرابی نیاز به تعمیر دارند. مثال‌هایی از این قطعات عبارت‌اند از جلوبندی‌ها، دیسک‌ها و صفحه کلاچ و …

لوازم یدکی تزئینیو اسپرت

این دسته از لوازم شامل قطعاتی است که تزئینی هستند و به تغییر ظاهر خودرو کمک می‌کنند. مثال‌هایی از این لوازم عبارت‌اند از کاورها، چراغ‌های جلو و عقب، سپر، جلوپنجره، دیفیوزر، زه‌ها و …

OEMچیست؟ و مزایا و معایب قطعاتOEMدر برابرAfterMarket

OEM درواقع مخفف Original Equipment Manufacturer است و به قطعاتی از لوازم یدکی ماشین اشاره می‌کند که توسط شرکت سازنده خودرو تولید شده و با نام قطعات شرکتی و قطعات اصلی نیز شناخته می‌شود. قطعات افترمارکت در سمت مقابل قطعات او‌ای‌ام قرار دارند و با نام‌های قطعات غیرشرکتی و غیراصل خریدوفروش می‌شوند.

قطعات OEM دارای مزایای زیر هستند:

• استاندارد و تولیدشده به‌صورت تخصصی
• باکیفیت
• مواد اولیه مرغوب
• طول عمر بالا
• سازگار با سایر قطعات خودرو

معایب قطعات OEM:

• قیمت بالاتر
• عدم دسترسی مناسب در همه شهرها

خودروسازها نمی‌توانند نیازهای بازار لوازم یدکی ماشین را برآورده کنند. به همین دلیل، اگر قطعات افترمارکت وارد بازار نشوند، قیمت لوازم یدکی ماشین سر به فلک خواهد کشید. درواقع شرکت‌های ثانویه تولید قطعه را افترمارکت می‌نامند و این نام لزوماً نشان‌دهنده کیفیت پایین قطعات خودرو نیست.

متن جایگزین: قیمت لوازم یدکی ماشین

در برخی موارد حتی کیفیت قطعات افترمارکت از قطعات OEM نیز بالاتر است. قطعات افترمارکت هم می‌توانند خیلی باکیفیت تولید شوند و هم بی‌کیفیت، هم می‌توانند قیمت بالاتری داشته باشند و هم قیمتی مناسب‌تر از قطعات شرکتی. قطعات افترمارکت معمولاً راحت‌تر پیدا می‌شوند و قیمت و گارانتی مناسب‌تری دارند.

برای مطالعه بیشتر به تعمیر گیربکس لیفان + هزینه تعمیرات و گارانتی سر بزنید

نکات مهم در انتخاب لوازم یدکی ماشین

انتخاب لوازم یدکی ماشین می‌تواند برای حفظ کارایی و عمر مفید خودرو بسیار مهم باشد. در انتخاب لوازم یدکی ماشین به نکات زیر توجه کنید:

• اصالت قطعات؛ همواره از قطعات یدکی اصلی و اروجینال برای خودروی خود استفاده کنید. قطعاتی که بیشترین سازگاری و تشابه را با قطعات فابریک کارخانه داشته باشند، کمترین آسیب را به خودرو وارد کرده و بیشتر طول عمر و عملکرد ممکن را از خود نشان می‌دهند. لوازم یدکی ماشین اورجینا و شرکتی را تنها از فروشگاه‌هخای معبتر و نمایندگی‌های رسمی می‌توانید خریداری کنید.
• تطابق با مدل خودرو؛ مدل خودرو یکی دیگر از فاکتورهای مهم در زمان خریداری لوازم یدکی ماشین است. به عنوان مثال لوازم یدکی پراید مدل ۹۰ ممکن است با لوازم یدکی پراید مدل ۹۵ متفاوت باشد. همچنین به نوع سیستم‌های خودروی خود مانند اتوماتیک بودن یا دستی بودن گیربکس خودرو توجه داشته باشید.
• مشاوره از متخصصان؛ از افرادی که در این زمینه فعالیت می‌کنند یا تجربه بالایی در خرید و فروش لوازم یدکی خودرو دارند، مشورت بگیرید. این افراد می‌توانند در شناسایی فروشگاه‌های معتبر و اصالت قطعات یدکی خودرو به شما کمک کنند.
• کیفیت محصول؛ سلامت فیزیکی محصول، کیفیت بسته بندی و کیفیت پرداخت محصول را به صورت چشمی و دستی مورد بررسی قرار دهید. قطعاتی که پرداخت باکیفیتی ندارند، بسته‌بندی محکم و اصولی نداشته و شماره شناسایی و نام برند معتبری ندارند، یا به خودروی شما آسیب زده یا طول عمر و عملکرد بسیار پایینی خواهند داشت.
• ضمانت‌ها و گارانتی؛ در هنگام خرید لوازم یدکی ماشین، از فروشنده برای قطعات خریداری شده ضمانت بازگشت و تعویض بخواهید. خصوصاً در مواردی که قطعات خریداری شده قیمت بالایی دارند، مانند گیربکس، دسیک و صفحه، کمک فنر، سیلندر، سوپاپ، لاستیک و موارد مشابهی که قیمت بالایی نسبت به لنت، باتری، چراغ، تسمه، فیلتر و انواع روغن خودرو دارند.
• قیمت مناسب؛ لزوماً قیمت بالای لوازم یدکی ماشین، نشان دهنده کیفیت بالا و اصالت قطعه خریداری شده نیست. از طرف دیگر نیز قیمت پایین باید شما را به شک انداخته و نسبت به اصالت و کیفیت کالا مشکوک کند. قبل از خرید بهتر است محدوده قیمتی لوازم یدکی ماشین در بازار را بررسی کرده و با دید باز نسبت به خرید قطعات مختلف اقدام کنید.
• توجه به نظرات کاربران؛ این روزها اکثر نمایندگی‌های فروش رسمی و فروشگاه‌های بزرگ و معتبر، لوازم یدکی ماشین را به صورت آنلاین به فروش می‌رسانند. وبسایت‌های معتبری مانند دیجیکالا، امکان بررسی مشخصات فنی لوازم یدکی خودرو و مقایسه آن‌ها با یکدیگر را فراهم می‌کنند. همچنین کاربرانی که قطعه مورد نظر را از یک برند خاص خریداری کرده‌اند، نظرات خود را در پایین صفحه با کاربران دیگر به اشتراک می‌گذارند. با بررسی این نظرات می‌توانید به یک جمع‌بندی نهایی در مورد انتخاب و خرید لوازم یدکی ماشین خود برسید. البته قبل از پرداخت مبلغ، نسبت به ای نماد یا همان نماد الکترونیکی اعتماد توجه کنید. این نماد نشان‌دهنده فعالیت قانونی وبسایت بوده و خیال شما را از بابت تحویل به‌موقع محصول و اصالت کالا راحت می‌کند.
• خرید از برندهای معتبر و فروشگاه‌های رسمی؛ در هنگام خرید لوازم یدکی ماشین خود، همواره خرید جنس از برندهای معتبر و معروف را در اولویت قرار دهید، چرا که این برندهای خدمات پس از فروش و گارانتی‌های معتبری برای اجناس خود ارائه می‌دهند و از مواد اولیه باکیفیتی در تولدی لوازم یدکی استفاده می‌کنند.

نحوه تشخیص لوازم یدکی اصلی نکات تشخیص

یکی دیگر از موارد مهمی که در هنگام انتخاب و خرید لوازم یدکی خودرو باید به آن توجه کنید، نحوه تشخیص لوازم یدکی اصلی از نمونه‌های نامرغوب و تقلبی است. نکات و نحوه تشخیص لوازم یدکی اصلی به شرح زیر است:

• مطالعه و شناسایی نمادها و برچسب‌ها: لوازم یدکی اصلی عموماً دارای نمادها و برچسب‌هایی هستند که اطلاعات تولید کننده، شماره قطعه، کشور ساخت و استانداردها را نشان می‌دهند. اگر برچسب‌ها نامفهوم یا با کیفیت پایین هستند، احتمالاً تقلبی است.
• کیفیت ساخت: لوازم یدکی اصلی معمولاً با کیفیت بالا و استانداردهای دقیق تولید می‌شوند. بنابراین، مقایسه کیفیت ساخت و جنس لوازم با قطعات اصلی موجود در خودرو می‌تواند به تشخیص کمک کند.
• تأییدیه‌ها و گواهینامه‌ها: تعدادی از لوازم یدکی‌های اصل دارای تأییدیه‌ها و گواهینامه‌های معتبری از سازمان‌ها و استاندارد‌های مرتبط هستند.
• قیمت: قیمت بسیار پایین یک لوازم یدکی نسبت به محصولات مشابه دیگر، می‌تواند نشان‌دهنده تقلبی بودن آن باشد.
• مراجعه به نمایندگی رسمی: بهترین راه برای اطمینان از اصالت لوازم یدکی، مراجعه به نمایندگی‌های رسمی و خرید از فروشگاه‌های معتبر است. آن‌ها لوازم یدکی اصلی را از تولیدکننده‌های معتبر تهیه می‌کنند و می‌توانید به‌راحتی از اصالت آن‌ها مطمئن شوید.

اعتماد یدک همان فروشگاهی است که به‌راحتی می‌توانید به آن اعتماد کنید. چرا اعتماد یدک؟ اعتماد یدک خدمات ارزنده زیر را در یک پکیج در اختیار خریداران قرار می‌دهد:

• امکان خرید عمده برای فروشگاه‌ها، نمایندگی‌های خدمات پس از فروش و تعمیرگاه‌ها
• قیمت مناسب و کیفیت بالا
• امکان خرید اعتباری پس از چند خرید نقدی
• سبد کالایی متنوع
• پشتیبانی و مشاوره رایگان تلفنی
• خدمات پس از فروش مناسب
• امکان مشاهده اطلاعات فنی قطعات در وب‌سایت
• امکان خرید حضوری و آنلاین
• امکان مرجوع کردن کالا تا ۷ روز کاری

بهترین زمان سال برای خرید لوازم یدکی

بهار یکی از بهترین زمان‌ها برای خرید لوازم یدکی ماشین است. زمانی که بهار فرا می‌رسد، بسیاری از تعمیرکاران و فروشندگان لوازم یدکی تخفیف‌ها و فروش‌های ویژه‌ای برای جذب مشتریان دارند. از این رو، انتظار می‌رود که هزینه‌های خرید لوازم یدکی در این فصل کاهش یابد.

تابستان نیز یکی دیگر از زمان‌های مناسب برای خرید لوازم یدکی ماشین است. در این فصل، بسیاری از فروشگاه‌ها تخفیف‌ها و فروش‌های ویژه‌ای را برای محصولات خود ارائه می‌دهند. همچنین، در تابستان، احتمال تعمیرات ناگهانی ماشین به دلیل گرمای هوا و کارکرد بیشتر آن افزایش می‌یابد.

فصل پاییز و زمستان نیز به دلیل عدم استفاده از سیستم سرمایشی و عدم گرمای هوا، با توجه به آفرهای ویژه می‌تواند فصل خوبی برای خرید لوازم یدکی ماشین باشد. در حالت کلی، بهترین زمان سال برای خرید لوازم یدکی خودرو با توجه به کارکرد خودرو و عمر مفید قطعات خودروی شما انتخاب می‌شود.

کد فنی در لوازم یدکی چیست و چه معنایی دارد؟

کد فنی (Part Number) در لوازم یدکی یک کد یا شماره شناسایی خاص که از تعدادی عدد و حروف تشکیل شده است و توسط شرکت سازنده خودرو به هر قطعه یدکی اختصاص داده می‌شود. این کد‌ها توسط تولیدکنندگان لوازم یدکی برای شناسایی و تفکیک هر قطعه به‌منظور آسان‌تر کردن فرآیند فروش، نگهداری اطلاعات و خدمات پس از فروش استفاده می‌شوند. همچنین در صورتیکه نام یک قطعه در ماشینتان را نمی‌دانید کد فنی قطعه یدکی به شما در پیدا کردن نام و مشخصات قطعه کمک می‌کند. همچنین تعمیرکاران و واردکنندگان قطعات یدکی از این کد برای شناسایی دقیق قطعات استفاده می‌کنند.

اطلاعات مفید زیادی در کد فنی لوازم یدکی وجود دارد که عبارت‌اند از:

• شرکت سازنده
• دسته بندی قطعه
• مشخصات فنی و جنس
• نسخه و مدل خودرو

مثلا در تصویر زیر کد فنی کلید روی فرمان لیفان ۶۲۰ به شرح زیر است: LF71623773100

شما بعنوان صاحب خودروی لیفان 620، پس از جداکردن این قطعه میتوانید کد فنی نوشته شده در پشت آن را در گوگل جستجو کنید و نام قطعه و قیمت قطعه را پیدا کنید.

آیا همه لوازم یدکی ماشین کد فنی دارند؟

خیر، همه لوازم یدکی ماشین‌ها کد فنی ندارند. قطعات موتوری، قطعات جلوبندی، قطعات گیربکس و لوازم برقی خودرو معمولاً دارای کد فنی هستند. برخی از لوازم یدکی ممکن است به دلیل نوع و کاربرد ساده‌تر خود کد فنی نداشته باشند یا اینکه تولیدکننده‌های کوچک‌تر و محلی این کدها را استفاده نکنند. قطعات اسپرت و آپشن های اضافه از انجایی که در عملکرد خودرو حیاتی نیستند کد فنی ندارند و لوازم مصرفی مشترک بین خودروها نظیر فیلتر و روغن و … هم ممکن است دارای کد فنی نباشند.

در هر صورت، برای تهیه لوازم یدکی بهتر است از فروشندگان معتبر و مورد اعتماد خرید کنید تا از کیفیت و اصالت قطعات اطمینان حاصل کنید. اگر کد فنی بر روی قطعه وجود دارد، می‌توانید از طریق این کد به‌راحتی قطعه مورد نیاز خود را شناسایی کنید.

سمت راست و سمت چپ در لوازم یدکی بدنه خودرو بیانگر چیست؟

احتمالا در هنگامخرید لوازم یدکی بدنه خودرونظیر آینه، گلگیر و چراغ و … با عباراتی مثل آینه سمت راست، گلگیر سمت چپ و چراغ سمت چپ روبروه شده‌اید. اگرچه در فروشگاه‌های لوازم یدکی گاها از عباراتی نظیر سمت شاگرد و سمت راننده برای مشخص کردن اینکه قطعه مربوط به کدام سمت خودرو است استفاده میشود، اما ممکن است با عبارت سمت راست و سمت چپ در لوازم یدکی بدنه ممکن است روبرو شوید و در انتخاب قطعه درست به مشکل بخورید. بطور کلی در کشورهایی مانند ایران که راننده و فرمان در سمت چپ خودرو قرار دارد و اصطلاحا خودروها (left-hand drive) هستند، قوانین کلی برای لوازم یدکی به شرح زیر است:

• قطعات سمت راست:قطعات سمت راست همان قطعات سمت شاگرد هستند.

• قطعات سمت چپ:قطعات سمت چپ همان قطعات سمت راننده هستند.

سخن پایانی

در این مقاله در مورد لوازم یدکی ماشین صحبت کردیم و به‌طور خلاصه با انواع لوازم یدکی، نکات خرید، OEM و افترمارکت، نکات تشخیص لوازم یدکی ماشین اصل و کد فنی قطعات آشنا شدیم. اگر قصد خرید لوازم یدکی ماشین را دارید، پیشنهاد ما رجوع به فروشگاه اعتماد یدک است که بهترین قطعات یدکی ماشین را ارائه می‌کند.

اولین موتورهای درون‌سوز از سیستم روغن‌رسانی قطره‌ای استفاده می‌کردند؛ به این صورت که روغن را روی قطعات متحرک بصورت قطره قطره می‌ریختند و سپس در یک سینی در زیر آن جمع می‌کردند. در کشتی‌ها، شغلی به نام «روغن‌ریز» وجود داشت که وظیفه‌اش پر کردن ظروف کوچک روغن در بالای قطعات متحرک بود. از حدود سال ۱۹۰۰ به بعد، موتورهای درون‌سوز به سیستم روغن‌رسانی تحت فشار روی آوردند، به این معنا که روغن توسط پمپ روغن به اجزای مختلف موتور پمپ می‌شود.

پمپ روغن (اویل پمپ) خودرو وظیفه پمپاژ مداوم روغن به اجزای مختلف موتور را برعهده دارد و با توزیع یکنواخت روغن به قسمت‌های متحرک و حساس نظیر یاتاقان‌ها،میل لنگ،پیستونو میل سوپاپ نقش حیاتی در جلوگیری از اصطکاک و کاهش سایش قطعات موتوری را ایفا می‌کند.

در صورت خرابی پمپ روغن، قطعات موتور تحت فشار زیادی قرار می‌گیرند و با افزایش اصطکاک و دمای موتور، احتمال خرابی و کاهش عمر قطعات موتوری بالا می‌رود. علاوه‌بر این، اویل پمپ با تنظیم جریان و فشار روغن، به خنک‌سازی و پاک‌سازی ذرات اضافی در موتور نیز کمک می‌کند. با وجود این قطعه، موتور قادر به کارکرد روان و بدون تنش است و به دلیل تمیزشدن مداوم از ذرات اضافی، می‌تواند بدون تولید آلاینده زیاد و با مصرف بهینه سوخت، به کار خود ادامه دهد.

در این مقاله این قطعه مهم را از جهات مختلف بررسی کرده و مکانیزم عملکرد، علائم خرابی اویل پمپ و روش‌های تعمیر آن را معرفی می‌کنیم. همچنین به سوالات رایج در این زمینه پاسخ داده و چگونگی انتخاب یک پمپ روغن خوب را آموزش خواهیم داد.

اویل پمپ چیست؟

پمپ روغن یا اویل پمپ (Oil Pump)، قطعه‌ای در سیستم روغن‌کاری خودرو است که معمولا در داخل موتور قرار دارد و توسط میل لنگ موتور به حرکت در‌می‌آید و وظیفه پمپاژ و توزیع روغن به قسمت‌های مختلف موتور را برعهده دارد. پمپ روغن، روغن را با فشار مناسب به یاتاقان‌ها، پیستون‌ها و قطعات متحرک موتور می‌رساند تا از اصطکاک، سایش و داغ‌شدن این قطعات جلوگیری کند.

وظایف اویل پمپ در موتور

پمپ روغن در موتور خودرو، نقشی اساسی در تضمین روان‌کاری قطعات متحرک، تنظیم دما و کنترل فشار روغن دارد.

1. تضمین روان‌کاری قطعات متحرک: این پمپ با تأمین روغن برای قطعات مختلف مانند بلبرینگ‌ها، پیستون‌ها و میل‌بادامک، مانع از تماس مستقیم فلزات با هم و ایجاد اصطکاک و سایش می‌شود. اصطکاک و سایش، عامل اصلی در شکستن و خرابی اجزای متحرک موتور است و می‌تواند کل موتور را به‌طور کامل از کار بیندازد.
2. کاهش اصطکاک و افزایش کارایی موتور: کاهش اصطکاک در میان قطعات متحرک، نیروی لازم برای حرکت اجزا را کاهش داده و در نتیجه کارایی موتور را به‌طور چشمگیری افزایش می‌دهد.
3. تأثیر بر دمای موتور: گردش روغن توسط پمپ روغن باعث جذب گرمای تولیدشده در موتور و انتقال آن به نقاط خنک‌تر یا رادیاتور می‌شود، که در نهایت از داغ‌شدن بیش از حد موتور جلوگیری می‌کند. به‌عنوان مثال، روغن به سر سیلندر، دیواره سیلندر و پیستون تزریق می‌شود و گرمای حاصل از احتراق را جذب می‌کند. پس از آن، روغن به‌سمت کولر جریان می‌یابد تا گرما را قبل از بازگشت به موتور دفع کند. با این کار، دمای موتور در محدوده ایمن حفظ می‌شود.
4. تنظیم فشار روغن:کنترل فشار روغن یکی دیگر از نقش‌های حیاتی پمپ روغن است. تنظیم فشار مناسب روغن باعث می‌شود تا اجزای موتور به‌درستی روان‌کاری شوند و از ایجاد نقص‌های ناشی از کاهش فشار روغن جلوگیری شود. اگر فشار روغن کمتر یا بیشتر از حد معمول باشد، می‌تواند به قطعات موتور آسیب برساند. این پمپ با استفاده از سوپاپ‌های تنظیم فشار، جریان روغن را کنترل کرده و بدین ترتیب، عملکرد بهینه موتور را تضمین می‌کند.
5. حذف آلاینده‌ها: پمپ‌های روغن با عبوردادن روغن از یک سیستم فیلتر، به تمیز نگه‌داشتن روغن کمک می‌کنند. ناخالصی‌ها و ذرات آلودگی، اغلب از طریق سیستم‌های فیلتر خارجی یا فیلترهای داخلی پمپ‌های روغن حذف می‌شوند.

محل قرارگیری پمپ روغن کجاست؟

پمپ روغن معمولاً درداخل کارتر روغن(زیر موتور) قرار دارد و مستقیماً با میل‌لنگ یا میل‌سوپاپ در ارتباط است. محل دقیق آن به طراحی موتور بستگی دارد، اما در بیشتر خودروها، این پمپ نزدیک به منبع روغن (کارتر) نصب می‌شود تا بتواند روغن را به راحتی مکش کرده و به سیستم روانکاری پمپاژ کند.

محل‌های رایج نصب اویل پمپ:

1. پایین موتور (داخل کارتر):در این حالت، پمپ مستقیماً زیر میل‌لنگ نصب شده و با چرخش آن کار می‌کند.
2. کنار موتور:در برخی طراحی‌ها، پمپ روغن در کنار بلوک موتور قرار می‌گیرد و از طریق زنجیر یا تسمه به میل‌سوپاپ یا میل‌لنگ متصل است. (تصویر پایین)
3. روی میل‌سوپاپ:در برخی موتورها، پمپ روغن به صورت مستقیم روی میل‌سوپاپ نصب می‌شود.

این طراحی‌ها به نحوی انجام می‌شوند که پمپ بتواند روغن را به طور مؤثر به تمامی بخش‌های متحرک موتور برساند.

عملکرد پمپ روغن به این صورت است که با چرخش موتور، پمپ نیز فعال شده و جریان روغن را از مخزن به قطعات مختلف هدایت می‌کند. در تصویر زیر محل قرارگیری اویل پمپ در سیستم روغن کاری خودرو نمایش داده شده است:

انواع اویل پمپ در خودروها

اویل پمپ‌های خودرو به انواع مختلفی تقسیم می‌شوند که هریک بسته به طراحی و نیاز موتور، کاربرد خاص خود را دارند. در ادامه شما را با سه نوع متداول از این پمپ‌ها آشنا می‌کنیم:

اویل پمپ‌ دنده ای

پمپ‌های دنده‌ای دوگانه (Twin Gear Pumps) یا Gerotor Pumps یکی از رایج‌ترین انواع پمپ‌های روغن در خودروها هستند که به دلیل طراحی ساده و عملکرد مؤثر، به طور گسترده در سیستم روانکاری موتور استفاده می‌شوند.

پمپ‌های دنده ای دوقلو یکی از رایج‌ترین انواع اویل پمپ‌ها هستند که با استفاده از دو چرخ‌دنده‌ داخلی، روغن را به جریان می‌اندازند. این پمپ‌ها معمولاً در موتورهای سبک و متوسط استفاده می‌شوند. پمپ‌های دنده‌ای به‌طور معمول از دو چرخ‌دنده‌ متحرک (دنده‌های داخلی یا خارجی) تشکیل شده‌اند که هنگام چرخش در کنار یکدیگر، سیال (روغن موتور یا دیگر سیالات) را از ورودی به خروجی هدایت می‌کنند.

اویل پمپ‌های روتوری

پمپ‌های روغن روتوری (Rotor-type pumps) دارای یک روتور مرکزی و یک روتور خارجی هستند که روغن را با سرعت و دقت بالا به قطعات موتور می‌رسانند. پمپ روغن روتوری با استفاده از دو روتور (داخلی و خارجی) کار می‌کند که در یک محفظه قرار دارند. روتور داخلی توسط موتور چرخیده و روتور خارجی را به حرکت درمی‌آورد. با چرخش این روتورها، فضای بین دندانه‌ها در نزدیکی دهانه ورودی افزایش یافته و روغن به داخل کشیده می‌شود. سپس این فضا کاهش می‌یابد و روغن تحت فشار به بخش‌های مختلف موتور پمپاژ می‌شود. این نوع پمپ‌ها به دلیل عملکرد کم‌صدای خود، در خودروهای لوکس و موتورهای حساس کاربرد دارند.

به‌طور کلی، پمپ روغن در انواع مختلف موتورهای بنزینی، دیزلی و حتی در موتورهای مسابقه‌ای و صنعتی استفاده می‌شود، چراکه نیاز به روانکاری و جلوگیری از آسیب‌دیدن قطعات در همه این موتورها وجود دارد.

پمپ روغن پره ای

پمپ روغنی پره‌ای(Vane Oil Pump) نوعی پمپ روغنی مثبت است که برای انتقال روغن از یک نقطه به نقطه دیگر در سیستم‌های هیدرولیک و روانکاری استفاده می‌شود. این پمپ‌ها به دلیل ساختار ساده، هزینه پایین و قابلیت جابجایی حجم‌های مختلف روغن، بسیار پرکاربرد هستند.

در اویل پمپ های پره ای یک روتور با شیارهایی دایره‌ای شکل در داخل محفظه پمپ قرار دارد. پره‌هایی درون این شیارها به صورت شعاعی حرکت می‌کنند. با چرخش روتور، فضای بین پره‌ها و محفظه پمپ به طور متناوب افزایش و کاهش می‌یابد. در هنگام افزایش حجم، خلا ایجاد شده باعث مکش روغن به داخل پمپ می‌شود و در هنگام کاهش حجم، روغن با فشار به سمت خروجی پمپ هدایت می‌شود.

مقایسه انواع پمپ روغن در خودروها

نحوه عملکرد اویل پمپ

چگونه اویل پمپ‌ها کار می‌کنند؟ عملکرد پمپ روغن شامل مراحل مختلف مکش، خنک‌سازی و پمپاژ روغن است که روغن را به اجزای متحرک موتور می‌رساند. در ادامه این مراحل را به‌ تفکیک بررسی می‌کنیم.

1. مکش و ورود روغن به اویل پمپ: روغن ابتدا از کارتر (مخزن روغن) از طریق فیلتر روغن وارد پمپ روغن می‌شود و ناخالصی‌های آن فیلتر می‌گردد تا روغن تمیز به اجزای موتور برسد.
2. خنک‌سازی روغن: پس از ورود به پمپ روغن، روغن به‌سمت مبدل حرارتی جریان می‌یابد تا دمای آن کاهش یابد.
3. پمپاژ روغن: سپس روغن خنک‌شده از طریق مسیرهای روغن به اجزای موتور مانند میل‌لنگ و یاتاقان‌ها هدایت می‌شود. اگر موتور دارای سیستم تزریق باشد، مقدار کمی از روغن برای مهر و موم‌کردن فاصله بین دیواره سیلندر و رینگ‌های پیستون، به سیلندر تزریق می‌شود. این کار از نشت هوا جلوگیری کرده و بازده موتور را افزایش می‌دهد.
4. محدودکردن فشار روغن با سوپاپ فشار (Pressure Relief Valve): در پمپ‌های روغن، سوپاپ فشار تعبیه شده است تا از افزایش بیش‌ از حد فشار جلوگیری کند. زمانی که فشار روغن بیش از حد افزایش می‌یابد، سوپاپ باز شده و مقداری از روغن را به کارتر بازمی‌گرداند یا به ورودی پمپ هدایت می‌کند، که به حفاظت از موتور کمک می‌کند.

مطالعه بیشتر:واتر پمپ چیست و چرا خراب میشود؟

عمر اویل پمپ چقدر است؟

مر اویل پمپ‌ها به‌طور متوسط بین 60000 تا 70000 کیلومتر است، اما بسته به ‌نوع رانندگی، کیفیت روغن و شرایط نگهداری، ممکن است این مدت متفاوت باشد. نگهداری خوب و استفاده از روغن باکیفیت می‌تواند عمر پمپ روغن را افزایش دهد.

علائم خرابی اویل پمپ چیست؟

خرابی پمپ روغن می‌تواند آسیب جدی به خودرو وارد کند، به‌ویژه اگر راننده از علائم خرابی آن بی‌اطلاع باشد. معمولاً هنگامی که مشکلی در موتور رخ دهد، چراغ هشدار روغن در داشبورد خودرو روشن می‌شود و راننده را از وجود مشکل آگاه می‌کند. در ادامه به برخی از علائم خرابی پمپ روغن اشاره شده است:

۱- کاهش فشار روغن

فشار پایین روغن نشانه‌ای از عدم کارکرد صحیح پمپ روغن است. وقتی پمپ روغن نمی‌تواند روغن را به‌درستی پمپاژ کند، اجزای موتور دچار کمبود روان‌کننده شده و این به خرابی‌های جدی منجر می‌شود. کاهش فشار روغن موجب افزایش اصطکاک در اجزای متحرک موتور می‌شود که در نهایت به خوردگی و خرابی قطعاتی مانند میل‌لنگ و سوپاپ‌ها منجر می‌گردد.

۲- صدای غیرعادی موتور

در صورت نرسیدن روغن کافی به اجزای موتور، صداهایی مانند تق‌تق یا ضربه ممکن است شنیده شود. این صداها معمولاً از سمت یاتاقان‌ها و سوپاپ‌ها ایجاد می‌شود و نیازمند بررسی فوری است.

۳- گرمای زیاد موتور

روغن به کاهش دمای موتور کمک می‌کند و پمپ روغن نقش مهمی در این فرآیند دارد. در صورت خرابی پمپ، روغن کافی به موتور نمی‌رسد و موتور داغ می‌شود که می‌تواند منجر به آسیب‌های بیشتری شود. افزایش دمای موتور در اثر خرابی پمپ از مشکلات رایج موتور است که می‌تواند باعث ذوب یا ترک‌خوردگی قطعات شود و عمر کلی موتور را کاهش دهد.

مطالعه بیشتر:یاتاقان چیست و یاتاقان زدن یعنی چه؟

۴- روشن‌شدن چراغ هشدار روغن

کاهش فشار روغن باعث روشن‌شدن چراغ هشدار در داشبورد می‌شود. این هشدار نشان‌دهنده‌ی مشکل در تأمین فشار مناسب روغن و نیازمند ‌بررسی پمپ است.

۵-کاهش عملکرد موتور

کاهش فشار روغن می‌تواند باعث شود اجزای موتور به درستی کار نکنند، که در نتیجه عملکرد خودرو به طور قابل توجهی کاهش می‌یابد.

۶-وجود براده‌های فلزی در روغن

خرابی پمپ روغن ممکن است باعث شود روغن به درستی تصفیه یا گردش نکند و این موضوع می‌تواند به تجمع ذرات فلزی در روغن منجر شود.

عوامل مؤثر بر عمر اویل پمپ

عوامل مؤثر بر عمر پمپ روغن شامل موارد زیر هستند:

نوع کارکرد خودرو و شرایط جاده: خودروهایی که به‌طور مداوم با بار سنگین و شتاب‌های ناگهانی حرکت می‌کنند، فشار بیشتری به پمپ وارد می‌سازند. همچنین، جاده‌های ناهموار با ایجاد لرزش و ضربه‌های مکرر می‌توانند به اصطکاک بیشتر و کاهش عمر پمپ منجر شوند.

کیفیت و تمیزی روغنموتور: کیفیت روغن و درجه فیلتراسیون نقش مهمی در عمر پمپ دارند. استفاده از فیلترهای باکیفیت با درجه فیلتراسیون بهتر (به‌عنوان مثال 3 میکرون) موجب کاهش سایش قطعات می‌شود و به افزایش طول عمر پمپ کمک می‌کند.

بار جانبی روی محور پمپ: هرگونه بار جانبی یا فشار بیش از حد روی محور پمپ باعث کاهش عمر بلبرینگ‌های پمپ می‌شود. برای کاهش این بار، باید چرخ‌دنده یا قرقره را نزدیک به بدنه پمپ نصب کرد و از قطعات با قطر بزرگ‌تر استفاده کرد تا فشار کمتر شود.

دما: دمای بیش از حد روغن منجر به تولید آلودگی و تخریب زودهنگام قطعات می‌شود. استفاده از مبدل‌های حرارتی برای کنترل دما می‌تواند به افزایش عمر پمپ کمک کند.

کاویتاسیون: مکش بیش از حد و ایجاد خلاء در ورودی پمپ باعث افزایش سایش و خرابی پمپ می‌شود.

عدم هم‌ترازی محور: نصب ناصحیح و عدم هم‌راستایی پمپ با موتور می‌تواند به‌سرعت بلبرینگ‌ها را خراب کند، بنابراین تنظیم دقیق ضروری است.

تنظیم فشار در شیر اطمینان: تنظیم نادرست فشار می‌تواند به کاهش عمر پمپ منجر شود.

چگونه اویل پمپ را تعمیر یا تعویض کنیم؟

برای تعویض اویل پمپ در خودرو، ابتدا باید وسایل لازم را تهیه و سپس با دقت مراحل بعدی را دنبال کنید.

وسایل لازم برای تعوبض پمپ روغن:

• اویل پمپ جدید
• واشر یا درزگیر جدید
• آچار بکس و آچارهای دیگر
• پیچ‌گوشتی
• آچار فیلتر روغن
• روغن موتور (مطابق با مشخصات خودروی شما)
• ظرف تخلیه روغن
• جک و پایه‌های نگهدارنده
• آچار ترک‌سنج
• دفترچه راهنمای خودرو برای مشخصات و گشتاور مورد نیاز

مراحل تعویض اویل پمپ

برای تعویض پمپ لازم است مراحل زیر را به‌دقت دنبال کنید.

1. آماده‌سازی: خودرو را روی سطح صاف پارک کرده و ماشین را در حالت پارک یا دنده خلاص با ترمز دستی بالا قرار دهید و با جک بالا بیاورید.
2. تخلیه روغن موتور: برای دسترسی بهتر به اویل پمپ، روغن موتور را تخلیه کنید. پیچ تخلیه روغن را باز کرده و روغن را در ظرف مخصوص جمع‌آوری کنید. سپس پیچ تخلیه را محکم ببندید.
3. دسترسی به اویل پمپ: برای رسیدن به اویل پمپ باید کارتر روغن را بردارید. پیچ‌های کارتر را باز کنید و آن را به‌آرامی پایین آورده و کنار بگذارید.
4. برداشتن اویل پمپ قدیمی: پس از برداشتن کارتر، اویل پمپ نمایان خواهد شد. پیچ‌های اویل پمپ را باز کنید و آن را به‌آرامی از موتور جدا کنید. قبل از نصب پمپ جدید، لوله مکش و صافی آن را بررسی و در صورت لزوم تمیز یا تعویض کنید.
5. نصب اویل پمپ جدید: اویل پمپ جدید را آماده کنید و در جای خود قرار دهید. پیچ‌ها را به ترتیب و با گشتاور مشخص‌شده در دفترچه راهنما ببندید. اگر واشر یا درزگیر جدیدی نیاز است، آن را در محل خود نصب کنید.
6. بستن کارتر و پرکردن روغن: کارتر را سر جای خود گذاشته و پیچ‌ها را به ترتیب محکم کنید. سپس روغن موتور جدید را تا سطح مناسبی در داخل پمپ بریزید.
7. روشن‌کردن موتور و بررسی: خودرو را روشن کنید و به صدای موتور و نشانگر فشار روغن توجه کنید تا مطمئن شوید که اویل پمپ به‌درستی کار می‌کند و نشتی وجود ندارد.

«سیستم ترمز» را در yadakpress.com کاوش کنید

چرا انتخاب اویل پمپ مناسب مهم است؟

انتخاب صحیح اویل پمپ نقش کلیدی در کارایی و عمر مفید موتور دارد. اویل پمپ با انتقال روغن به قطعات متحرک موتور، باعث کاهش اصطکاک و جلوگیری از سایش می‌شود. استفاده از اویل پمپی که با نوع و مشخصات موتور همخوانی نداشته باشد، می‌تواند منجر به افت فشار روغن و کاهش روانکاری قطعات حساس موتور شود. این امر باعث گرم‌شدن بیش از حد موتور، افزایش سایش و در نهایت کاهش عملکرد آن می‌شود.

برای انتخاب پمپ روغن مناسب، باید به مشخصاتی همچون توان موتور، نوع روغن و نیازهای خاص روانکاری موتور توجه کرد. اویل پمپ‌های باکیفیت معمولاً از جنس مقاومی برخوردارند و ظرفیت فشار لازم برای انتقال مناسب روغن را دارند. همچنین، بهتر است از برندهای معتبر و مطابق با توصیه‌های کارخانه سازنده استفاده کنید تا از عملکرد و عمر موتور اطمینان حاصل کنید.

ارتباط اویل پمپ با روغن موتور، سرعت موتور و فیلتر روغن

کیفیت و گرانروی روغن موتور برای حفظ فشار مناسب روغن و عملکرد بهینه پمپ اهمیت دارد؛ روغن با گرانروی پایین ممکن است در دماهای بالا کارایی کمتری داشته باشد و به اجزای موتور نرسد. سرعت بالای موتور نیز می‌تواند فشار روغن را به‌شدت افزایش دهد و نیاز به سیستم‌های کنترل فشار را بیشتر کند. همچنین وضعیت صافی روغن و مجاری داخلی نیز بر عملکرد این پمپ تأثیر می‌گذارد، زیرا گرفتگی‌ها می‌توانند جریان روغن را محدود کرده و فشار را کاهش دهند.

توجه به اهمیت تعویض منظم روغن و استفاده از روغن موتور باکیفیت و مناسب، نقش مهمی در عملکرد پمپ روغن دارد. روغن با ویسکوزیته مناسب و ویژگی‌های پایداری حرارتی، به کاهش اصطکاک و سایش اجزای داخلی موتور کمک می‌کند و مانع از تولید رسوبات در مسیرهای روغن‌کشی می‌شود. این امر موجب عملکرد بهینه اویل پمپ و انتقال روان‌تر روغن به اجزای حیاتی موتور می‌شود. روغن‌های بی‌کیفیت ممکن است در دماهای بالا تجزیه شوند و رسوبات و لجن تولید کنند، که مسیر پمپ را مسدود کرده و کارایی آن را کاهش می‌دهند.

به‌طور کلی، انتخاب روغن باکیفیت و تطبیق آن با شرایط کارکرد موتور، به طول عمر بیشتر و کارایی بهتر اویل پمپ و موتور کمک می‌کند.

کلام اخر

پمپ روغن یک جزء کلیدی در موتورهای احتراق داخلی است که وظیفه پمپاژ روغن به اجزای مختلف موتور را برعهده دارد. این پمپ به کاهش دما و سایش در موتور کمک می‌کند و عملکرد کلی موتور را بهبود می‌بخشد. انواع مختلفی از پمپ‌ها شامل دنده‌ای و گردابی وجود دارد. همچنین، وجود فیلتر روغن در کنار پمپ به تصفیه روغن و جلوگیری از ورود ذرات معلق به موتور کمک می‌کند.

برایخرید انواع اویل پمپ خودروهای چینیمیتوانید به فروشگاه اعتماد یدک مراجعه کنید.

سوالات متداول

پمپ روغن گیربکس چیست؟

پمپ روغن گیربکس یکی از اجزای حیاتی در گیربکس‌های اتوماتیک است که وظیفه انتقال و روانکاری روغن در سیستم گیربکس را بر عهده دارد. این پمپ با ایجاد فشار مناسب، روغن را به بخش‌های مختلف گیربکس می‌رساند تا اصطکاک را کاهش داده، قطعات را خنک کند و عملکرد گیربکس را بهینه سازد.

مطالعه بیشتر: اویل پمپ (پمپ روغن) چیست؟ علائم خرابی اویل پمپ

سنسور فشار روغن چیست؟

سنسور فشار روغن خودرو یک قطعه الکترونیکی است که وظیفه اندازه‌گیری فشار روغن در موتور را بر عهده دارد و این اطلاعات را به واحد کنترل الکترونیکی (ECU) یا مستقیماً به نمایشگر خودرو ارسال می‌کند. این سنسور با استفاده از تغییرات فشار روغن، سیگنال‌هایی تولید می‌کند که نشان‌دهنده سلامت سیستم روانکاری موتور است. اگر فشار روغن از محدوده استاندارد کمتر شود، سنسور این کاهش را تشخیص داده و از طریق روشن شدن چراغ هشدار در داشبورد یا نمایشگر، راننده را از مشکل مطلع می‌کند.

بدون شمع ماشین، موتور خودرو روشن نمی شود و کار نمی کند. سلامت شمع ماشین مستقیماً با عملکرد موتور مرتبط است، شمع‌های بد اغلب می‌توانند منجر به مشکلات جدی تری از جمله استارت خوردن طولانی‌ مدت در سرما و سوختن ناقص شمع در هنگام شتاب‌گیری خودرو شوند.

بدون شمع های موتور سالم، خودروی شما ممکن است نتواند حداکثر پتانسیل خود را به کار بگیرد و دچار افزایش مصرف سوخت شود. عملکرد ضعیف شمع ماشین باعث افزایش مصرف سوخت، آسیب رسیدن به کوئل و کاهش قدرت موتور میشود. برای اطلاع از نحوه عملکرد شمع خودرو، انواع شمع ماشین، سایزهای مختلف شمع و علائم خرابی شمع موتور و موارد دیگر مقاله ی ما را دنبال کنید.

تاریخچه شمع خودرو

تاریخچه شمع خودرو (Car Spark Plug) تا دهه 1800 قابل ردیابی است. مشخص نیست که اولین شمع موتور را دقیقا چه کسی اختراع کرد. ادموند برگر احتمالا اولین کسی باشد که در سال 1839 یک شمع جرقه زن درست کرد. البته او هرگز آن را ثبت اختراع نکرد.

قبل از استفاده از شمع موتور، سازندگان برای ایجاد جرقه به منابع دیگری مانند باتری خودروها اعتماد می کردند. مخترع آلمانی،رابرت بوش، اولین شمع ماشین کارآمد را در سال 1901 تولید کرد و در سال 1902 آن را ثبت اختراع کرد. امروزه شمع‌های خودرو جزء ضروری موتورهای احتراق داخلی و گازسوز هستند، زیرا انرژی لازم برای احتراق این خودروها را تامین می‌کنند.

هنگام احتراق، مخلوط هوا و سوخت به داخل سیلندر موتور می رود و در آنجا توسط جرقه ایجاد شده توسط شمع موتور مشتعل می شود. این دقیقا همان چیزی است که بسیاری از افراد قبل از رابرت بوش برایش تلاش کردند، اما تنها رابرت بوش آن را به نتیجه رساند.

شمع موتور چگونه کار می‌کند و چه نقشی دارد؟

شمع ها را به عنوان ریزترین عامل گرما و روشنایی در نظر بگیرید. کوچک اما قدرتمند، شمع های موتور جرقه‌های الکتریسیته‌ای می‌زنند که مخلوط هوا و سوخت را در داخل موتور ماشین شما مشتعل می‌کنند. شمع ماشین با ایجاد احتراق، انرژی مورد نیاز برای نیرو دادن به پیستون های اتومبیل شما را ایجاد می کند. همچنین شمع موتور به عنوان یکی از مهمترین قطعات موتوری و برقی خودرو نقش مهمی در کمک به دفع گرما از محفظه احتراق به سیستم خنک کننده موتور دارند.

برای مطالعه «تعمیر گیربکس ام جی + هزینه تعمیرات و گارانتی»، اینجا کلیک کنید

نحوه عملکرد شمع خودرو

1. استارت زدن: هنگامی که ماشین خود را با فشار دادن دکمه استارت یا چرخاندن سوییچ روشن می کنید، خودرو استارت می خورد و موتور خودرو توسط استارتر به حرکت در می اید.
2. انرژی حاصل از باتری، دوشاخه ها را مشتعل می کند. الکتریسیته از باتری به کوئل روی موتور احتراقی خودروی شما منتقل می شود، که 12 ولت باتری را قبل از رساندن آن به شمع ها به 45000 ولت تبدیل می کند.
3. جرقه ایجاد میشود:همانطور که ولتاژ کوئل افزایش می یابد و به شمع ها منتقل می شود، شمع ها با ایجاد یک انفجار کوچک و کنترل شده در شکاف بین الکترودهای شمع باعث احتراق مخلوط سوخت و هوا در سیلندر میشوند.
4. احتراق باعث حرکت ماشین می شود: هنگامی که مخلوط هوا و سوخت مشتعل می شود، یک واکنش شیمیایی رخ می دهد و مخلوط را به گاز منبسط شده و دود تبدیل می کند. فشار ایجاد شده توسط این انبساط ناگهانی در داخل محفظه احتراق، پیستون های خودروی شما را به حرکت در می آورد و در نهایت انرژی شیمیایی را به انرژی جنبشی مورد نیاز برای تامین انرژی موتور تبدیل می کند.
5. چرخه ادامه می یابد:همانطور که به رانندگی خود ادامه می دهید، شمع در چرخه احتراق بارها و بارها گرما و جرقه ایجاد می‌کند و به ماشین شما کمک می کند تا به مقصد برسید.

در بازار قطعات یدکی، چندین مدل شمع خودرو وجود دارد که مشخصات، کارایی، طول عمر و قیمت آن‌ها با هم متفاوت است.

ساختار و اجزای شمع خودرو

شمع ماشین قطعه‌ای کوچک با اهمیت بالا در موتور خودرو و سیستم برقی ماشین است. این قطعه‌ در عین کوچک و ساده بودن دارای ساختار پیچیده ایی میباشد و دارای اجزای کوچک اما متعددی است. این اجزا عبارتند از:

• شیارها (Corrugations)

شیار های عایق محافظت بیشتری در برابر ولتاژ ثانویه یا جرقه تخلیه الکتریکی ایجاد می کنند و همچنین به بهبود چسبندگی بوت شمع لاستیکی در برابر بدنه شمع کمک می کنند.

• عایق سرامیکی (Ceramic Resistor)

بدنه عایق از سرامیک اکسید آلومینیوم و یک لایه‌ لعاب شیشه‌ای به عنوان پوشش خارجی ساخته شده است. این لایه‌ خارجی که به رنگ سفید روی شمع دیده می‌شود از جذب آلودگی توسط عایق جلوگیری کرده و منافذ آن را کامل می‌پوشاند. برای ساخت عایق سرامیکی شمع از سیستم قالب گیری خشک و پرفشار استفاده می شود. پس از قالب گیری عایق، آن را تا دمایی که بیش از نقطه ذوب فولاد باشد، در کوره پخت می کنند. این فرآیند باعث میشود که عایق شمع در برابر فشارها و حرارت بالایی که با آن مواجه است استحکام لازم را داشته باشد. عایق در برخی از شمع‌ها قابلیت جدا شدن دارد که به این نوع شمع‌های دو تکه می‌گویند.

• مقاومت (Resistor)

به منظور حصول اطمینان از سازگاری الکترومغناطیسی (EMC) و در نتیجه عملکرد بدون عیب الکترونیک داخلی، یک مقاومت سرامیکی در داخل شمع به عنوان یک دستگاه سرکوب کننده تداخل استفاده می شود. این ماده با ادغام ترکیبات کربن و شیشه ساخته شده است که یک جزء جامد را در داخل شمع تشکیل می دهد. همچنین از تداخل با قطعات الکترونیکی که روی خودرو قرار ندارند جلوگیری می کند.

در اکثر وسایل نقلیه، شمع دارای مقاومت برای عملکرد بهینه مورد نیاز است، زیرا تداخل فرکانس رادیویی (RFI) می‌تواند باعث خرابی زودهنگام سایر اجزای الکتریکی خودرو شود. استفاده از شمع های بدون مقاومت در وسایل نقلیه ای که به آن نیاز دارند می تواند منجر به خاموشی ناگهانی، احتراق غیرعادی و احتراق ناقص شود. از آنجایی که شمع های مقاومتی باعث کاهش انرژی جرقه می شوند، شمع های فاقد مقاومت جرقه قوی تری ایجاد می کنند، به همین دلیل است که این نوع ها بیشتر در مسابقات استفاده می شوند

• بدنه‌ فلزی (Metal Shell)

بدنه‌ی شمع که از جنس فولاد است شمع را روی سیلندر محکم نگه می‌دارد. بالای آن آچارخور و پایینش رزوه یا پایه‌ شمع وجود دارد. بین بدنه و سرسیلندر از واشری جهت عایق‌بندی و جلوگیری از نفوذ مخلوط سوخت و هوا به بیرون از سیلندرها استفاده می‌شود.

• ترمینال (Terminal)

بالاترین قسمت بدنه‌ شمع و بخشی که از عایق بیرون می‌زند همان ترمینال شمع است. این بخش به وایر متصل می‌شود و ناقل قوی الکتریسیته است. ترمینال در برابر زنگ‌زدگی مقاومت بالایی دارد.

• واشر (Gasket)

حلقه واشر از هرگونه احتمال نشت گاز احتراق از شمع به دلیل فشارهای احتراق بسیار زیاد جلوگیری می کند. در انجام این کار از افت فشار سیلندر جلوگیری می کند. عملکرد مهم دیگر واشر این است که هدایت خوب سر شمع به سرسیلندر را فراهم می کند و خواص انبساط متفاوت سرسیلندر و محفظه شمع را یکنواخت می کند.

• پایه‌ شمع

پایه شمع یا همان رزوه به سر سیلندر متصل شده و روی آن بسته می‌شود تا با محفظه‌ احتراق هم سطح باشد. در صورت بلند یا کوتاه بودن بیش از حد این پایه، شمع دچار خودسوزی می‌شود. شمع‌ها از نظر اندازه و قطر پایه به دو دسته‌ پایه بلند و پایه کوتاه تقسیم می‌شوند که با توجه به موتور و سرسیلندر هر خودرو مورد استفاده قرار می‌گیرند.

• الکترود مثبت یا الکترود مرکزی ( Center Electrode)

این بخش که الکترود مرکزی شمع نیز نامیده می‌شود در وسط چینی واقع شده و از آلیاژ‌های فولادی مانند فولاد-نیکل، فولاد-کروم یا فولاد-منگنز ساخته می‌شود. این الکترود در معرض حرارت بالایی قرار دارد و به همین دلیل از آلیاژی ساخته می‌شود که در برابر حرارت مقاومت لازم را داشته باشد. گاهی این الکترود دو تکه ساخته می‌شود و در بین این دو تکه از یک مقاومت با جنس شیشه‌ای مخصوص استفاده می‌شود که طول عمر شمع را بالا می‌برد. به تازگی در شمع‌ها از الکترود مرکزی با جنس مس پوشیده شده از نیکل کروم استفاده می‌شود که علاوه بر مقاومت حرارتی بالا، رسانای الکتریسیته‌ خوبی است. بین الکترود مثبت و عایق چینی یک فاصله‌ هوایی وجود دارد که فضای انبساط الکترود را فراهم می‌کند. الکترود مثبت، الکتریسیته را از ترمینال تا محفظه‌ احتراق منتقل می‌کند.

• الکترود زمینی ، منفی یا کناری (Ground (side) Electrode)

این الکترود که الکترود کناری نیز نامیده می‌شود به بدنه‌ یا پایه‌ شمع وصل است. جنس آن آلیاژ نیکل-کروم است و به شکل زائده‌ای انتهای پایه و در اطراف الکترود مثبت دیده می‌شود. تعداد الکترود منفی در انواع مختلف شمع متفاوت است.

• شکاف جرقه ( Electrode Gap)

فاصله بین دو الکترود مثبت و الکترود منفی را گپ یا شکاف جرقه می‌گویند که بسیار دقیق اندازه‌گیری و تنظیم می‌شود. این فاصله براساس نیاز‌های موتور متفاوت است و در مناسب بودن شمع برای موتور نقش مهمی دارد. اما به طور کلی، هرچه فاصله‌ گپ بیشتر باشد جرقه‌زنی بهتر صورت می‌گیرد.

• آبکاری

پوسته یا بدنه شمع همیشه آبکاری می شود. این باعث افزایش دوام و مقاومت در برابر زنگ زدگی و خوردگی شمع می شود. پوسته فولادی با تلورانس های دقیق با استفاده از فرآیند اکستروژن سرد خاص یا در موارد تخصصی دیگر، از شمش فولادی ساخته می شود. هگز ساخته شده روی پوسته به شما این امکان را می دهد از یک آچار سوکت برای نصب یا جدا کردن دوشاخه استفاده کنید.

مطالعه بیشتر:سرسیلندر و واشر سر سیلندر چه وظایفی دارند؟ علایم و دلایل خرابی

انواع شمع خودرو

دسته بندی انواع شمع خودرو

شمع‌ها بر اساس ویژگی های مختلفی که دارند تقسیم بندی می‌شوند که همین مساله تنوع آن‌ها را بالا برده است.

• کد حرارتی
• جنس الکترود
• تعداد الکترود

انواع شمع ماشین بر اساس کد حرارتی

کد حرارتی شمع در واقع میزان دما و حرارت قابل تحمل شمع در آخرین مرحله‌ کار و توانایی شمع در انتقال گرما به بیرون از سیلندر است. این دما باید به حدی باشد که ایجاد احتراق پیش از زمان مشخص رخ ندهد، یعنی شمع تا زمان یونیزه‌ شدن کامل گازها در شکاف جرقه، دما را کنترل کند. البته این توان باید در حدی باشد که مانع از رسوب کردن مخلوط گاز و سوخت روی الکترود شود.

کد حرارتی که بازه‌ حرارتی شمع (heat range) نیز نامیده می‌شود همزمان بیان کننده‌ میزان حرارتی است که شمع از داخل سیلندر به بدنه‌ موتور منتقل می‌کند. همانطور که گفته شد شمع تاثیر بسزایی در انتقال حرارت از داخل سیلندر به فضای بیرونی و سایر اجزای موتور دارد.

کد حرارتی شمع معمولا در وسط شمع یا انتهای شمع نوشته شده است. کد حرارتی شمع یا یک عدد است یا یک حرف و یا ترکیبی از یک حرف و عدد. ساختار کد دامنه حرارتی

1. عدد:
   • عدد معمولاً نشان‌دهنده دامنه حرارتی است. به‌طور کلی، هر چه عدد بزرگ‌تر باشد، دامنه حرارتی شمع بیشتر است و گرما را کندتر از دست می‌دهد. به عنوان مثال، یک شمع با کد ۶ معمولاً داغ‌تر از یک شمع با کد ۴ است.
2. حروف:
   • در برخی برندها، حروف نیز ممکن است برای نشان دادن ویژگی‌های خاصی از شمع مانند نوع الکترود یا ساختار آن استفاده شود.

مثال:

• Bosch: در شمع‌های Bosch، کدها ممکن است شامل حروف و اعداد باشد که نشان‌دهنده ویژگی‌های مختلف از جمله دامنه حرارتی، نوع شمع و کاربرد آن‌هاست.
• NGK: کد دامنه حرارتی شمع‌های NGK معمولاً شامل دو عدد است، که عدد اول نشان‌دهنده قطر شمع و عدد دوم نشان‌دهنده دامنه حرارتی است (به‌طور مثال، کد BKR6E-11 به معنای دامنه حرارتی ۶ است).

عوامل متعددی در تعیین کد حرارتی شمع تاثیر دارند که مهم‌ترین آن‌ها طول و مساحت پایه‌ شمع است. ساختار الکترود مثبت و قدرت هدایت حرارت آن نیز از دیگر عوامل موثر این فاکتور است.

شمع‌ها بر اساس دامنه حرارتی این فاکتور به ۳ دسته سرد، گرم و نیمه گرم تقسیم می‌شوند:

• شمع سرد: این شمع‌ها از نوع پایه کوتاه هستند، حرارت را با سرعت بیشتری منتقل کرده و از دست می‌دهند و به دلیل پایه‌ کوتاه‌تر، کمتر در معرض دمای حاصل از احتراق هستند. این شمع‌ها برای موتورهای با دمای بالا مناسبند و گرمای حاصل از جرقه‌زنی و احتراق را با سرعت بیشتری کاهش می‌دهند.
• شمع نیمه‌گرم: این شمع ها از نوع پایه‌ بلند هستند و توان انتقال حرارت کمتری دارند و پایه‌ی بلند آن‌ها، درگیری حرارتی‌شان را با محفظه‌ احتراق و دمای حاصل از جرقه‌زنی بالاتر می‌برد. این شمع‌ها برای خودروهایی که موتورهایی با درجه حرارت حد وسط دارند استفاده می‌شوند.
• شمع گرم: پایه ی این شمع‌ها از دو نوع قبلی بلندتر است و حرارت را کمتر منتقل کرده و بیشتر در معرض گرمای احتراق قرار میگیرد. این شمع‌ها برای موتورهای با دمای پایین مناسب هستند تا با حفظ گرما، مانع از تشکیل رسوبات ناشی از احتراق روی الکترودهای خود شوند.

اگر شمع با کد حرارتی مناسب برای خودروی خود انتخاب نکنید موجب بروز مشکلات زیادی در خودروی شما میشود. چرا که عملکرد صحیح موتور به میزان زیادی وابسته به نوع شمع انتخابی شما است. این مشکلات عبارتند از:

شمع های الکترود منفی

تعداد الکترودهای منفی متصل به پایه یک تا ۴ عدد هستند. شمع‌ها با بیش از یک الکترود منفی بیشتر را چند الکترودی می‌نامند که بسته به تعداد الکترودها دو، سه و چهار زبانه نام میگیرند. طول عمر شمع‌های چند الکترودی نسبت به تک الکترودی‌ها بیشتر است، زیرا تعداد قطب‌های منفی باعث تاخیر در خوردگی آن‌ها می‌شود. اما این شمع‌ها معایب و مزایای دیگری نیز دارند.

مزایای شمع های چند الکترودی

• احتراق کامل توسط شمع های چند الکترودی انجام میشود و شعله نیز به خوبی پخش می‌شود.

• بازده یا کد حرارتی بالایی دارند.

• قادر به روشن کردن راحت و سریع خودرو در هوای سرد هستند.

• خوردگی الکترودها در این شمع‌ها یکنواخت و هم‌زمان است و با سرعت کمتر از نوع تک الکترودی این خوردگی ها ایجاد میشود.

معایب شمع های چند الکترودی

• گران قیمت‌تر از شمع‌های تک الکترودی هستند.

• شکاف جرقه شمع در آن‌ها قابل تنظیم نیست و در صورت خرابی باید تعویض شوند.

• مناسب برای هر موتور و خودرویی نیستند.

شمع های الکترود مثبت

شمع‌ها از نظر ساختار الکترود مثبت به دو دسته‌ سوزنی و معمولی تقسیم می‌شوند. در شمع‌های سوزنی نوک الکترود مثبت به شکل سوزن است و شمع‌های معمولی الکترود مثبت سر گرد دارند.

شمع‌های معمولی

الکترود مثبت در این شمع‌ها از جنس نیکل است. سر گرد و تخت الکترود مثبت آن‌ها دقت جرقه‌زنی را پایین آورده در نتیجه کیفیت احتراق را کاهش می‌دهد که منجر به خام‌سوزی و بالا رفتن مصرف سوخت می‌شود. این شمع‌ها همچنین طول عمر کمتری نسبت به شمع‌های سوزنی دارند و مقاومت حرارتی بالایی نیز ندارند.

شمع‌های سوزنی

این شمع‌ها به دلیل ساختار الکترود مثبت‌شان، جرقه‌زنی را دقیق و قوی انجام می‌دهند و شعله‌ انفجار حاصل از جرقه‌زنی آن‌ها بزرگتراست در نتیجه به کمک آن‌ها احتراق به صورت کامل در سیلندر انجام می‌شود. مزیت این خصوصیت آن‌ها کاهش مصرف سوخت، افزایش شتاب، کاهش صدا و لرزش و در نهایت عملکرد بهتر موتور و پایین آمدن استهلاک قطعات آن است. این شمع‌ها خود از نظر متریال الکترود به دو دسته تقسیم می‌شوند.

انواع شمع سوزنی

شمع مسی

این شمع امروزه رایج و پرکاربرد است. هسته آن از مس جامد ساخته شده است، الکترود مرکزی از آلیاژ نیکل ساخته شده است و بیشترین قطر را نسبت به سایر شمع ها دارد. این بدان معناست که برای تولید جریان الکتریکی به ولتاژ بیشتری نیاز دارد.

آلیاژ نیکل یک ماده نرم است و دوام ندارد و آن را به انتخاب ضعیفی برای شمع در خودروهای مدرن تبدیل می کند. اگر با خودروی قدیمی تر (دهه 1980 و قبل از آن) رانندگی می کنید که نیاز الکتریکی کمتری دارد، شمع های مسی راه حل خوبی هستند.

مزایای شمع مسی

• رسانایی بالا برای تولید جرقه بهتر

• مقرون به صرفه و به راحتی در دسترس است

معایب شمع مسی

• طول عمر کوتاه تر (حدود 20 تا 30 هزار مایل) در مقایسه با انواع دیگر
• برای موتورهای مدرن و با کارایی بالا طراحی نشده است

شمع ایریدیومی

وقتی صحبت از طول عمر می شود، شمع های ایریدیوم حرف اول را میزنند. ایریدیوم از فلزی سخت و بادوام ساخته شده است، حتی از شمع های پلاتین هم بهتر عمل می کند. در حالی که آنها ممکن است با برچسب قیمت بالاتر عرضه شوند. یکی از دلایل عمر طولانی شمع های ایریدیوم الکترود مرکزی کوچک و در عین حال متراکم آنهاست. این طراحی به ولتاژ کمتری برای تولید جریان الکتریکی مورد نیاز برای احتراق نیاز دارد، و آنها را به یک انتخاب محبوب در میان خودروسازان تبدیل می کند.

اما نکته مهمی که وجود دارد این است که اگر قبلاً شمع های ایریدیوم را نصب کرده اید و باید آنها را تعویض کنید، به شمع پلاتین یا مس تنزل ندهید. اگر این کار را انجام دهید، متوجه کاهش عملکرد خودروی خود خواهید شد.

مزایای شمع ایریدیومی

• طول عمر طولانی، معمولاً حدود 12-16 کیلومتر
• عملکرد بهبود یافته، به ویژه برای موتورهای با کارایی بالا

معایب شمع ایریدیومی

• گرانتر از شمع های مسی
• پیدا کردن آن در برخی از فروشگاه های قطعات خودرو سخت تر است

شمع پلاتینیومی

شمع های پلاتینیومی در حالی که از نظر طراحی شبیه به شمع های مسی هستند، یک تفاوت اساسی دارند: یک دیسک پلاتین که به نوک الکترود مرکزی آنها جوش داده شده است. این ویژگی باعث می‌شود شمع‌های پلاتینیومی بادوام‌تر و ماندگارتر باشند و بتوانند بیش از 9 کیلومتر را در جاده‌ها طی کنند.

اما دوام تنها مزیت شمع های پلاتینیومی نیست. آنها همچنین گرمای بیشتری تولید می کنند که به کاهش تجمع رسوب و جلوگیری از رسوب کمک می کند. این به معنای نگهداری کمتر و زمان بیشتری در جاده برای شماست.

اگر خودروی شما با سیستم جرقه زنی توزیع کننده الکترونیکی کار میکند، شمع های پلاتینیومی به شدت توصیه می شود. عملکرد عالی و طول عمر آنها را به سرمایه گذاری هوشمندانه ای برای هر صاحب خودرویی تبدیل می کند که به دنبال حداکثر استفاده از وسیله نقلیه خود است.

مزایای شمع پلاتینیومی

• طول عمر طولانی تر از شمع های مسی، معمولاً حدود 9 تا 10 کیلومتر
• عملکرد بهتر از شمع مسی، مناسب برای موتور مدرن

معایب شمع پلاتینیومی

• گرانتر از شمع های مسی
• برخی از موتورهای با عملکرد بالا ممکن است همچنان ایریدیوم را ترجیح دهند.

شمع نقره ای

این شمع ها دارای الکترودهای نقره ای هستند که رسانایی حرارتی بالایی دارند. آنها اغلب در موتور سیکلت ها، اتومبیل های مسابقه ای و اتومبیل های قدیمی تر اروپایی استفاده می شوند. در حالی که عملکرد خوبی دارند، سریعتر از شمع های پلاتین یا ایریدیم فرسوده می شوند و ممکن است نیاز به تعویض بیشتر داشته باشند. آنها گرما را از محفظه احتراق دور می کنند و از آسیب به موتور جلوگیری می کنند، اما ممکن است بهترین انتخاب برای موتورهایی نباشند که به شمع های بادوام نیاز دارند.

مزایا شمع نقره

• ویژگی های انتقال حرارت عالی برای عملکرد بهینه موتور
• رسانایی عالی برای احتراق دقیق

معایب شمع نقره

• طول عمر کوتاه تر در مقایسه با شاخه های پلاتین و ایریدیوم
• غیر معمول، پیدا کردن آنها را دشوار می کند

انواع سایزهای شمع ماشین

شمع‌های خودرو در سایزهای مختلفی تولید می‌شوند که هر کدام برای موتورهای خاصی طراحی شده‌اند. انتخاب سایز مناسب شمع خودرو اهمیت زیادی دارد زیرا تأثیر مستقیمی بر عملکرد موتور دارد. انواع سایزهای شمع خودرو عبارتند از:

1. سایز ۱۴ میلی‌متری (M14)
   این سایز یکی از رایج‌ترین اندازه‌های شمع خودرو است و در بسیاری از خودروهای سواری استفاده می‌شود.
2. سایز ۱۲ میلی‌متری (M12)
   شمع‌هایی با این سایز معمولاً در خودروهای کوچک‌تر و موتورهای کم‌حجم استفاده می‌شوند.
3. سایز ۱۰ میلی‌متری (M10)
   این شمع‌ها کوچک‌تر بوده و بیشتر در موتورسیکلت‌ها یا خودروهای بسیار کوچک و موتورهای خاص کاربرد دارند.
4. سایز ۱۸ میلی‌متری (M18)
   این نوع شمع بزرگ‌تر است و معمولاً در خودروهای سنگین‌تر یا موتورهای صنعتی استفاده می‌شود.
5. طول رزوه (Thread Reach)
   علاوه بر قطر، طول رزوه نیز متغیر است و باید با توجه به طراحی سرسیلندر و عمق سوراخ نصب شمع انتخاب شود. طول رزوه‌های رایج شامل ۱۱ میلی‌متر، ۱۹ میلی‌متر و ۲۶ میلی‌متر است.

هر موتور نیاز به سایز شمع خاص خود دارد که باید بر اساس توصیه‌های سازنده خودرو انتخاب شود تا عملکرد بهینه و ایمنی موتور حفظ شود.

علائم خرابی شمع خودرو چیست؟

علائم خرابی شمع خودرو می‌تواند نشان‌دهنده مشکلات مختلفی در عملکرد موتور باشد. برخی از این علائم عبارتند از:

1. مشکل در استارت زدن خودرو
   اگر شمع‌ها خراب یا فرسوده باشند، ممکن است در هنگام روشن کردن خودرو با مشکل مواجه شوید. این به دلیل جرقه ناقص یا عدم جرقه کافی برای احتراق است.
2. کاهش قدرت موتور
   شمع‌های خراب نمی‌توانند احتراق بهینه را ایجاد کنند، که باعث کاهش قدرت موتور و شتاب‌گیری کند خودرو می‌شود.
3. افزایش مصرف سوخت
   شمع‌های معیوب منجر به احتراق ناقص و به‌دنبال آن افزایش مصرف سوخت می‌شوند، زیرا موتور مجبور است سخت‌تر کار کند تا به عملکرد مطلوب برسد.
4. لرزش و صدای نامتعارف
   موتور با شمع‌های خراب ممکن است لرزش بیشتری داشته باشد یا صدای نامنظم و غیرعادی از خود تولید کند، به خصوص در هنگام درجا کار کردن.
5. کاهش کارایی خودرو در زمان شتاب‌گیری
   در صورتی که شمع‌ها فرسوده باشند، هنگام فشار دادن پدال گاز، واکنش کندتری از موتور مشاهده می‌شود و شتاب‌گیری به خوبی انجام نمی‌شود.
6. روشن شدن چراغ چک موتور
   شمع‌های خراب می‌توانند باعث روشن شدن چراغ چک موتور شوند، زیرا سیستم کنترل موتور مشکلات مربوط به احتراق را تشخیص می‌دهد.

در صورت مشاهده این علائم، بهتر است شمع‌های خودرو را بررسی و در صورت لزوم تعویض کنید تا از آسیب بیشتر به موتور جلوگیری شود..

ظاهر شمع خودرو چطور به تشخیص علت خرابی کمک می‌کند؟

شمع طول عمر مشخصی دارد و پس از طی این مدت زمان تعیین شده باید اقدام به تعویض آن کرد. اما گاهی به دلیل بالا رفتن سطح رسوبات حاصل از احتراق در سر الکترودها و کثیف شدن‌ آنها و یا از بین رفتن الکترودها و در نتیجه عدم جرقه‌زنی، نیاز است شمع خودرو پیش از اتمام طول عمر استاندارد خود تعویض شود. چرا که این موارد باعث می‌شود خودرو به خوبی کار نکرده و به نوعی دچار بدسوزی یا خام‌سوزی شود. عملکرد ضعیف حتی یکی از شمع‌ها منجر به ناقص سوختن سوخت درون سیلندر مربوط به آن می‌شود و در نتیجه سطح آلایندگی افزوده شده و به قطعات موتور نیز صدمات جدی وارد می‌گردد. برخی از جدی‌ترین مشکلات ظاهری شمع‌ها که می‌تواند نشان از بد کار کردن آن‌ها باشد و دلایل ایجادشان عبارتند از:

• ترک روی عایق شمع:عبور جریان با ولتاژ بالا از الکترود بیش از حد توان شمع و زیاد شدن فاصله‌ گپ می‌تواند این مشکل را ایجاد کند.
• شکستن چینی شمع:نصب نادرست و ضربه هنگام نصب باعث این اتفاق می‌شود.
• روغنی بودن پایه‌ شمع:روغن سوزی موتور در یک یا همه‌ سیلندرها می‌تواند شمع یک یا تمام سیلندرها را دچار این مشکل کند.
• ذوب شدن الکترودها:به دلیل متناسب نبودن کد حرارتی شمع با موتور این اتفاق رخ می‌دهد.
• آب خوردن به پایه‌ شمع:به دلیل هرگونه نفوذ از سیلندرها اتفاق می‌افتد. می‌تواند دلیل نقص سرسیلندر یا بوش باشد.
• رسوب گرفتن الکترودها و پایه:به دلیل کیفیت پایین سوخت اتفاق می‌افتد.

رنگ های دور شمع خودرو نشانه چیست؟

رنگ‌های دور شمع خودرو می‌تواند نشان‌دهنده وضعیت عملکرد موتور و سوخت‌رسانی باشد. هر رنگ معنای خاصی دارد:
۱-رنگ قهوه‌ای یا خاکستری روشن
این رنگ نشان‌دهنده عملکرد خوب موتور و سوخت‌رسانی مناسب است. موتور در این حالت به درستی کار می‌کند و شمع‌ها سالم هستند.
۲-رنگ سیاه خشک
اگر شمع سیاه و خشک باشد، نشانه احتراق ناقص یا مخلوط سوخت غلیظ است. این ممکن است به دلیل تنظیم نادرست کاربراتور یا سیستم تزریق سوخت باشد.
۳-رنگ سیاه چرب
شمعی که با لایه‌ای از روغن پوشیده شده باشد، نشانه روغن‌سوزی موتور است. این می‌تواند به دلیل خرابی واشر سرسیلندر، پیستون یا رینگ‌ها باشد.
۴-رنگ سفید یا خاکستری
شمع با رنگ سفید یا خاکستری ممکن است نشان‌دهنده دمای بیش از حد موتور یا مخلوط سوخت بیش از حد رقیق باشد. این وضعیت می‌تواند به اجزای موتور آسیب برساند و نیاز به بررسی دارد.
۵-رسوبات قرمز یا نارنجی
این رسوبات ممکن است به دلیل استفاده از افزودنی‌های سوخت یا کیفیت پایین سوخت باشد. معمولاً مشکل جدی‌ای نیست، اما می‌تواند بر عملکرد موتور تأثیر بگذارد.
تفسیر صحیح رنگ شمع می‌تواند به تشخیص مشکلات موتور کمک کند و از آسیب‌های احتمالی جلوگیری کند.

نحوه انتخاب شمع موتور مناسب خودرو

در هنگامخرید شمع ماشینباید به موارد زیر توجه داشته باشید:

• نیاز خودرو: هنگام انتخاب شمع برای وسیله نقلیه خود، همیشه دفترچه راهنمای خودروی خود را مطالعه و بررسی کنید. خودرو های مختلف نیازهای متفاوتی دارند، بنابراین حتی اگر یکی از خودروهای شما با نوع خاصی از شمع عملکرد خوبی داشته باشد، به این معنی نیست که نتیجه مشابهی را با خودروی دیگر خود خواهید داشت .بسته به نوع و مدل خودروی خود، ممکن است توصیه هایی برای شمع های مس، پلاتین یا ایریدیوم پیدا کنید.
• عملکرد موتور: نوع شمعی که انتخاب می کنید می تواند بر عملکرد موتور شما تأثیر بگذارد. شمع های مسی بهترین رسانایی را دارند، در حالی که پلاتین و ایریدیوم مقاومت حرارتی بهتری دارند. به خاطر داشته باشید که الکترود مرکزی نقش مهمی در توزیع گرما و عملکرد کلی شمع دارد.
• ماندگاری شمع موتور و جایگزینی آن: طول عمر شمع های شما یکی دیگر از عواملی است که هنگام انتخاب باید در نظر بگیرید. شمع های مسی ضمن ارائه عملکرد عالی موتور، طول عمر کمتری نسبت به شمع های پلاتین و ایریدیوم دارند. شمع های مسی معمولا تا 4800 کیلومتر دوام می آورند در حالی که شمع های پلاتین و ایریدیوم تا 16000 کیلومتر دوام می آورند. اما رعایت این قوانین سخت نیست. بهترین کار این است که به طور دوره ای وضعیت شمع های خود را بررسی کنید.
• سایز شمع: شمع‌های خودرو در سایزهای مختلفی تولید می‌شوند که هر کدام برای موتورهای خاصی طراحی شده‌اند. انتخاب سایز مناسب شمع خودرو اهمیت زیادی دارد زیرا تأثیر مستقیمی بر عملکرد موتور دارد.

چرا شمع نیاز به تعویض دارد؟

واضح است که بدون وجود شمع، ماشین روشن نمی‌شود. ازآنجاکه سالم‌بودن شمع مستقیما با عملکرد موتور در ارتباط است، شمع‌های ضعیف یا مشکل‌دار هم در هنگام استارت‌زدن و هم هنگام شتاب‌گرفتن، باعث احتراق ناقص یا میس‌فایر می‌شود. در این حالت ماشین نمی‌تواند قدرتش را حفظ کند و سوخت زیادی هدر می‌رود.

البته این طور نیست که فقط زمانی که شمع‌ها خراب یا معیوب هستند باید آنها را تعویض کنید. شمع‌هایی که مدتی طولانی از عمر آنها می‌گذرد هم باید عوض شوند. روی شمع‌های کهنه به‌دلیل تعامل مداوم با مخلوط سوخت – هوا، رسوبات جمع می‌شود. این می‌تواند به احتراق زودهنگام یا پیش از موعد سوخت منجر شود. این کار باعث می‌شود انرژی ماشین با روندی نامنظم و نامطمئن تأمین شود.

از سوی دیگر با افزایش سن شمع، شکاف آن منبسط می‌شود. وقتی شمع جرقه می‌زند، جریان الکتریکی باید از شکاف عبور کند تا سطح احتراق مناسب را درست به‌موقع فراهم کند. شکاف شمع به‌مرور زمان در نتیجه حرارت شدید، کثیفی، ساییدگی و فرسودگی، بزرگ‌تر می‌شود. هرچه این فاصله بیشتر شود، احتراق نامنظم‌تر و بی‌اثرتر می‌شود.

راهنمای نصب و تعویض شمع خودرو

اگر در تعمیرات خودرو سر رشته دارید با دنبال‌کردن مراحل زیر می توانید شمع های خودروی خود را تعویض کنید.

1. قبل از هر چیز ایمنی را رعایت کنید: ماشین را روی یک سطح صاف و خشک پارک کنید و مطمئن باشید که موتور خودرو خنک است. محفظه موتور باید از قبل تمیز شود وگرنه زمان تعویض شمع، ممکن است آشغال‌های درون محفظه موتور وارد سیلندرها شوند و بعدها به موتور و شمع ها آسیب وارد کنند. اگر لازم بود باتری را جدا کنید و مراقب باشید در پایانه‌های مثبت و منفی باتری اتصال کوتاه ایجاد نشود چون خطرناک است.
2. وایر شمع ها را بردارید: وایر پلاستیکی شمع و پایانه فلزی به‌سختی از شمع جدا می‌شوند باید مراقب باشید که روکش پلاستیکی شمع آسیب نبیند یا پایانه وایر (سیم) از انتهای وایر شمع جدا نشود. اگر متوجه شدید که روکش سیم به شمع گیر کرده است، از انبردست برای جدا کردن آنها استفاده کنید.مراقب باشید ترمینال فلزی شمع درون روکش باید همزمان با آن برداشته شود تا آسیب نبیند. اگر به هر دلیلی به آنها آسیب رسید، آنها را به همان شکل نصب نکنید زیرا بعدها باعث احتراق ناقص و آسیب احتمالی به سایر اجزای سیستم احتراق خواهد شد. همچنین اگر مدت ۵ تا ۷ سال از عمر وایرها می‌گذرد حتی اگر سالم هستند، آنها را هم تعویض کنید.
3. کویل ها را بردارید:کویلیا کوئلبه انتهای شمع متصل شده است و یک روکش لاستیکی عایق دارد. ابتدا متصل‌کننده برق را از کویل احتراق جدا کنید. سپس پیچ نگهدارنده را بردارید و کوئل را با دقت یک چهارم دور بچرخانید یا به عقب و جلو حرکت دهید تا باز شود و آن را به سمت بالا و بیرون بکشید. کوئل ها اگر کهنه هستند یا در حین کار آسیب دیدند حتما آنها را تعویض کنید.
4. شمع ها را باز کنید: برای بازکردن شمع ها به آچار بکس مناسب شمع خودروی خودتان نیاز دارید. شمع را حدود نیم‌دور در جهت خلاف عقربه ساعت شل کنید و بچرخانید. اگر احساس می‌کنید شمع ها سفت هستند، کمی آن ها را در جهت عقربه‌های ساعت بچرخانید و با دقت عقب و جلو کنید تا شل شود. اگر نتوانستید به یک مکانیک مراجعه کنید زیرا اگر شیارهای سرسیلندر آسیب ببینند برای تعمیر آنها موتور باید پیاده شود و این کار هزینه زیادی برمی‌دارد.
5. شمع‌های جدید را نصب کنید: شمع‌های خودرو به ترتیب خاصی جرقه تولید می‌کنند. بنابراین هر کدام باید در جای خاص خود قرار بگیرند. اگر همه شمع‌ها را با هم خارج می‌کنید آنها را به‌نحوی علامت‌گذاری کنید تا بدانید کدام یک اولی و کدام یک آخری است. شماره شمع جدید را بررسی کنید که با شماره شمع‌های خودروی شما مطابقت داشته باشد. بررسی کنید شمع‌های جدید خراب نباشند. رزوه‌ها،الکترودها و نوک شمع ها باید سالم باشند، در عایق سیم یا روکش کوئل نباید شکستگی، بریدگی یا خراش وجود داشته باشد. اندازه شکاف شمع های جدید باید به اندازه شکاف شمع‌های قبلی باشند. برای محکم‌کردن آنها به آچار گشتاور نیاز دارید.
6. کویل‌ها را سرجایشان قرار دهید: مقداری گریس وایر شمع را به روکش وایر شمع یا به روکش کوئل بمالید و دوباره هر کدام از آنها را نصب کنید. مطمئن شوید که هر وایر را به شمع مربوطه درست وصل کرده‌اید. پیچ نگهدارنده، کانکتور الکتریکی و اگر باتری را هم جدا کرده‌اید همه را مجددا به سر جای اولیه اش برگردانید.
7. موتور را روشن کنید: اگر ماشین را روشن کردید و چراغ چک روشن شد، باید ماشین را نزد مکانیک ببرید تا ببیند دلیل آن چیست. اگر چراغ چک چشمک می‌زند، احتمال احتراق ناقص در سیلندر وجود دارد. دوباره باید شمع ها را بررسی کنید. با این شرایط تا مسافتی طولانی رانندگی نکنید زیرا ممکن است مبدل کاتالیست آسیب ببیند و باعث هزینه ی زیادی شود.

جمع بندی

تحقیقات و نوآوری های مهندسی منجر به استفاده از مواد مختلف برای شمع ها و بهبود ساختار کلی آنها شده است تا شمع های مدرن بسیار بهتر از نمونه های اصلی خود باشند.

امروزه شمع موتور خودرو تنها گزینه موتور احتراق داخلی است که با بنزین کار می کند. تعویض به موقع شمع و استفاده از شمع موتور مناسب بر عملکرد موتور تاثیر زیادی دارد اگر خودروی چینی دارید برایخرید انواع شمع خودروهای چینینظیرشمع جک، شمع لیفان وشمع ام وی اممیتوانید به فروشگاه اعتماد یدک مراجع کنید.